Geçici görev yolluğu dava süresi, memuriyet mahalleri dışına geçici olarak görevlendirilen kamu görevlileri bakımından bugün de yanıt aranmaya devam eden kritik bir hukuki sorudur. İdare mahkemeleri uzun yıllar boyunca bu soruyu birbirinden farklı biçimlerde yanıtlamış; kimi mahkemeler davaların süresinde olduğuna, kimileri ise süre aşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 10/10/2022 tarih ve E:2022/61, K:2022/63 sayılı kararıyla bu aykırılığı kesin olarak gidermiş ve bağlayıcı bir içtihat oluşturmuştur. Bu makale, söz konusu kararın hukuki sonuçlarını açıklamakta; geçici görev yolluğu ödenmesini talep eden memurların hangi süre içinde dava açmaları gerektiğini, süre kaçırılması hâlinde ne yapılabileceğini ve başvuru sürecinin nasıl işlediğini ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

Geçici Görev Yolluğu Nedir?

Geçici görev yolluğu, kamu görevlisinin asıl memuriyet mahalli dışında geçici bir görev için görevlendirildiği durumlarda, bu görev nedeniyle katlandığı ulaşım ve iaşe giderlerini karşılamak amacıyla ödenen mali bir haktır. Hukuki dayanağını 6245 sayılı Harcırah Kanunu oluşturmaktadır.

Kanunun 3. maddesindeki tanıma göre memuriyet mahalli; memur ya da hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehrin belediye sınırları içindeki yerler ile bu sınırların dışında olmakla birlikte kurumca sağlanan taşıt araçlarıyla düzenli olarak gidilip gelinebilen yerleri kapsamaktadır. Bir yer bu kapsama giriyorsa, oraya yapılan geçici görevlendirme için yolluk ödenmesi söz konusu olmaz.

Yolluk Hakkını Ortadan Kaldıran Durumlar

Görevlendirme kararında “yolluksuz” ibaresinin yer alması ya da kurumun görevlendirilen yere düzenli servis sağlaması, yolluk hakkını ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle geçici görev kararının içeriği son derece belirleyicidir. Uygulamada pek çok kamu görevlisinin görevlendirme kararını tebliğ aldığında bu ayrıntıya dikkat etmediği görülmekte; hak kayıpları da çoğunlukla bu noktadan kaynaklanmaktadır.

Dava Süresi Meselesi: Neden Bu Kadar Önemli?

İdari yargıda dava açma süresi, bir hakkı kullanabilmenin ön koşuludur. Bu süre geçirildiğinde mahkeme davayı esastan incelemez; doğrudan süre aşımı nedeniyle reddeder. Geçici görev yolluğuna ilişkin uyuşmazlıklarda bölge idare mahkemeleri arasındaki en derin görüş ayrılığı da tam olarak bu noktada ortaya çıkmıştır:

Birinci görüş; geçici görevlendirmenin sona erdiği, yani memurun asıl görevine döndüğü tarihten itibaren 60 günlük dava açma süresinin işlemeye başladığını savunmaktadır. Bu görüşe göre süre dolduktan sonra yapılan başvurular ve ardından açılan davalar artık süresindedir denilemez.

İkinci görüş ise yolluk talebinin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 10. maddesi kapsamında idareye yapılabilecek bir başvuru niteliği taşıdığını; bu çerçevede 5 yıllık zamanaşımı süresinin esas alınması gerektiğini ileri sürmektedir.

Bu çelişkili tablonun pratik sonucu son derece ağırdır: Aynı hukuki durumda bulunan iki memurdan birinin davası kabul edilirken diğerininki reddedilmekte; eşit hukuki koşullar farklı yargı bölgelerine göre farklı sonuçlar doğurmaktadır. Danıştay bu aykırılığa son vermek üzere dosyayı incelemiştir.

Danıştay İDDK’nın Bağlayıcı Kararı (E:2022/61, K:2022/63)

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu, İstanbul BİM 3. İdari Dava Dairesi ile Ankara BİM 7. İdari Dava Dairesi arasındaki aykırılığın giderilmesi amacıyla dosyayı Danıştay’a iletmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2576 sayılı Kanun’un 3/C maddesi uyarınca meseleyi esastan incelemiş ve oyçokluğuyla şu sonuca ulaşmıştır:

Kurul, bu sürelerin dışında —asıl görevine dönüşten uzun süre sonra— yapılan başvuruların ve ardından açılan davaların süresinde olmadığına hükmetmiş; aykırılığı süre aşımı nedeniyle reddi öngören İstanbul BİM kararı doğrultusunda gidermiştir.

 Bu karar, 2576 sayılı Kanun’un 3/C/5. fıkrası gereğince kesindir ve bağlayıcıdır. Tüm bölge idare mahkemelerinin bu içtihadı esas alması zorunludur.

Süre Nasıl Hesaplanır? Tablo ve Örnekler

Danıştay kararının pratik yansımasını kavramak için 2577 sayılı İYUK’un 7., 10., 11. ve 12. maddelerini bir arada okumak gerekmektedir. Aşağıdaki tablo farklı senaryolar için süre hesabını özetlemektedir.

Örnek Olay: Geri Gönderme Merkezi Görevlendirmesi

Danıştay’a taşınan somut olayda göç uzman yardımcısı olan davacı, 2016-2019 yılları arasında iki farklı Geri Gönderme Merkezi’nde geçici olarak görevlendirilmiştir. Memur, asıl görevine döndükten yaklaşık iki yıl sonra yolluk talebinde bulunmuş; talebin zımnen reddedilmesi üzerine dava açmıştır. Danıştay bu davayı süresinde kabul etmemiştir; zira ilk 60 günlük süre içinde idareye herhangi bir başvuru yapılmamıştır.

İdarenin Bildirimi Olmadan Süre İşler mi?

Kamu görevlilerinin sıkça dile getirdiği itiraz şudur: “İdare bana yolluk ödeyip ödemeyeceğini hiçbir zaman bildirmedi. Nasıl dava açabilirim ki?” Bu itiraz hukuki açıdan anlaşılır olmakla birlikte, Danıştay’ın yaklaşımı bu yönde bir istisna tanımamaktadır.

Anayasa’nın 40/2. maddesi, idarenin işlemlerinde ilgililere hangi kanun yollarına ve mercilere başvurabileceklerini, ayrıca sürelerini bildirmekle yükümlü olduğunu hükme bağlamaktadır. Ancak uygulamada geçici görevlendirme kararlarında yolluk bilgisine çoğunlukla yer verilmemekte; bu durum memurları hak arayışında ciddi güçlüklerle karşı karşıya bırakmaktadır.

Danıştay çoğunluğu bu gerçeği kararda örtülü biçimde kabul etmiş olmakla birlikte, yolluk hakkının memurun asıl görevine döndüğü anda doğduğunu ve bu tarihten itibaren dava açma süresinin işlemeye başladığını esas almıştır. Dolayısıyla idare davranmasa dahi memurun süresi içinde başvuru yapması beklenmektedir.

Karşı Oy ve Azınlık Görüşü: 5018 Sayılı Kanun Yaklaşımı

Kararın önemli bir boyutu, azınlıkta kalan üyelerin farklı ve hukuki açıdan güçlü bir gerekçe ortaya koymuş olmasıdır. Karşı oy yazısında savunulan görüş şu mantığa dayanmaktadır:

Harcırah Kanunu’nun 59. maddesinde düzenlenen bir aylık beyanname süresi bir hak düşürücü süre değildir; salt avans mahsubuna yönelik idari bir süredir. Yolluk talebinin özünde bir hak talebi olduğundan, bu talep 2577 sayılı İYUK’un 10. maddesi kapsamında idareye yapılabilecek bir başvuru niteliği taşımaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi ise emanet hesaplarındaki ödenmemiş tutarların beş yıl içinde talep edilebileceğini öngörmektedir; bu da yolluk taleplerinde 5 yıllık sürenin esas alınması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Bu görüş, hak arama özgürlüğü ile mülkiyet hakkının korunması bağlamında Anayasa’nın 35. ve 36. maddeleriyle de örtüşmektedir. Karşı oy sahipleri, çoğunluk görüşünün fiilen memurların hak arama imkânını daralttığını vurgulamıştır. Her ne kadar bu görüş hukuki tartışma açısından son derece değerli olsa da bağlayıcı olan çoğunluk kararıdır.

Yolluk Ödenmemişse Ne Yapılmalı? Adım Adım Yol Haritası

Danıştay’ın bağlayıcı kararı çerçevesinde geçici görev yolluğu alamamış kamu görevlilerinin izlemesi gereken yol haritası aşağıda özetlenmektedir.

1. Adım: Süre Durumunuzu Tespit Edin

Asıl görevinize döndüğünüz tarihi tespit edin. Bu tarihten itibaren 60 gün geçip geçmediğini ve idareye başvurup başvurmadığınızı kontrol edin. Henüz 60 gün dolmamışsa acilen başvuru yapmanız gerekmektedir.

2. Adım: İdareye Yazılı Başvuru Yapın

6245 sayılı Harcırah Kanunu ile 2577 sayılı İYUK’un 10. maddesine dayanarak kurumunuza yazılı başvuru yapın. Başvurunuzda görevlendirme tarihlerini, görevlendirilen yeri ve talep ettiğiniz yolluk miktarını açıkça belirtin. Başvuruyu iadeli taahhütlü posta ya da evrak birimi üzerinden imzalı biçimde yapın; elinizde delil kalsın.

3. Adım: İdarenin Yanıtını Bekleyin veya Zımni Reddi Değerlendirin

İYUK m. 10 uyarınca idare başvurunuza 60 gün içinde yanıt vermezse başvurunuz zımnen reddedilmiş sayılır. Bu tarihten itibaren 60 gün içinde dava açabilirsiniz. İdare olumsuz yanıt verirse bu cevabın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava yoluna başvurmanız gerekir.

4. Adım: İdare Mahkemesinde Dava Açın

İptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir. Dava dilekçesinde işlemin iptali ile birlikte ödenmeyen yolluğun yasal faiziyle birlikte tarafınıza ödenmesi talep edilmelidir. İdari davalarda süre hesabı konusunda ayrıntılı bilgi için ilgili makalemizi inceleyebilirsiniz.