Diyetisyen, fizyoterapist, klinik psikolog ve diğer sağlık meslek mensupları için klinik açma şartları nelerdir? 2025 yönetmeliğine göre ruhsat süreci, fiziki standartlar ve yasaklar hakkında kapsamlı rehber.
İçindekiler
- 1. Hangi Meslek Grupları Sağlık Meslek Hizmet Birimi Açabilir?
- 2. Kimler Ruhsat Alabilir?
- 3. Ruhsat Başvurusu Nasıl Yapılır?
- 4. Fiziki Standartlar ve Mekânsal Gereklilikler
- 5. Personel Çalıştırma Kuralları
- 6. Hizmet Sunumunda Hekim Yönlendirmesi
- 7. Yasaklar ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- 8. Sıkça Sorulan Sorular
Hangi Sağlık Meslek Mensupları Klinik Açabilir?
sağlık meslek mensupları için klinik açma şartları 29 Mart 2025 tarihli ve 32856 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, belirli meslek gruplarına serbest meslek icrası için özel sağlık birimi açma hakkı tanımıştır. Yönetmeliğin 4. maddesindeki tanıma göre bu meslek grupları şunlardır: klinik psikolog, hemşire, hemşireliğe eşdeğer sağlık memuru, ebe, fizyoterapist, odyolog, diyetisyen, dil ve konuşma terapisti, podolog ile iş ve uğraşı terapisti (ergoterapist).
Söz konusu düzenleme, bu meslek grupları için son derece önemli ve tarihsel bir adımı temsil etmektedir. Zira daha önce herhangi bir yasal çerçeveden yoksun biçimde yürütülen serbest mesleki faaliyetler, bu Yönetmelik ile hem hukuki zemine kavuşturulmuş hem de standartlara bağlanmıştır. Bununla birlikte, meslek mensupları açısından ciddi yükümlülükler de doğmuştur.
Yönetmelik kapsamında sayılmayan meslek gruplarının, örneğin biyolog, diyetisyen yardımcısı ya da beslenme ve diyetetik lisans öğrencilerinin sağlık meslek hizmet birimi açma yetkisi bulunmamaktadır. Bu kişilerin bireysel olarak sağlık hizmeti sunmaları, doğrudan ruhsatsız sağlık hizmeti suçunun kapsamına girmektedir.
Sağlık Meslek Hizmet Birimi Ruhsatını Kimler Alabilir?
Yönetmeliğin 5. maddesi, ruhsat alabilecek kişilerin niteliklerini belirlemektedir. Buna göre; sağlık meslek hizmet birimi, mesleklerini serbest olarak icra etme hak ve yetkisine sahip Türk vatandaşı sağlık meslek mensupları tarafından açılabilmektedir. Tüzel kişilerin sağlık meslek hizmet birimi açması açıkça yasaklanmış olmakla birlikte; aynı ünvana sahip en fazla üç sağlık meslek mensubu tarafından müşterek birim açılması da mümkündür.
Müşterek birim açılması hâlinde, her bir meslek mensubu için ayrı ruhsat belgesi düzenlenmesi ve her birinin fiziki standartları sağlayan ayrı uygulama odalarına sahip olması şart koşulmaktadır. Farklı ünvanlara sahip meslek mensupları ise aynı birimde ortaklık kuramazlar; yalnızca aynı ünvanı taşıyanlar bir arada faaliyet gösterebilmektedir.
Sağlık meslek hizmet birimi ruhsatı devredilemez ve başka bir kişi adına kullanılamaz. Aynı birim içinde başka bir amaçla işyeri bulundurulması da yasaklanmıştır. Söz konusu kısıtlamalar, mesleğin kişisel sorumluluk ilkesi çerçevesinde icra edilmesini güvence altına almaktadır.
Ruhsat Başvurusu Nasıl Yapılır ve Süreç Nasıl İşler?
Sağlık meslek hizmet birimi ruhsat başvurusu, ilgili il sağlık müdürlüğüne yapılmaktadır. Başvuruda; başvuru dilekçesi, personele ilişkin belgeler ve birim için gerekli fiziki şartları ispatlayan belgeler ile Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan tıbbi cihaz ve malzeme listesi sunulması gerekmektedir.
Başvurudan Ruhsata Uzanan Süreç
Başvuru evraklarında herhangi bir eksikliğin ya da uygunsuzluğun bulunması hâlinde, ilgili kişiye bu durum 10 iş günü içinde bildirilmekte ve eksikliklerin giderilmesi için 30 iş günlük süre tanınmaktadır. Başvurunun eksiksiz olduğunun anlaşılması üzerine müdürlükçe oluşturulan komisyon, başvuru tarihinden itibaren en geç 30 iş günü içinde yerinde inceleme yapmaktadır. İnceleme sonucunda eksiklik tespit edilmemesi hâlinde ruhsat belgesi düzenlenmektedir.
Ruhsat alındıktan sonra altı ay içinde faaliyete geçilmemesi hâlinde ruhsat iptal edilmektedir. Taşınma gerçekleştiğinde ise yeni adres için ruhsat başvuru işlemlerinin baştan yapılması zorunludur. Ruhsat bilgilerinde meydana gelen her türlü değişikliğin en geç 10 iş günü içinde müdürlüğe bildirilmesi de zorunlu tutulmaktadır.
Fiziki Standartlar ve Mekânsal Gereklilikler Nelerdir?
Yönetmeliğin 11. maddesi, sağlık meslek hizmet birimlerinde bulunması zorunlu asgari fiziki standartları düzenlemektedir. Bu standartlara uymak, hem ruhsat alınmasının hem de sürdürülebilir biçimde faaliyet gösterilebilmesinin ön koşullarından birini oluşturmaktadır.
Uygulama Odası Standartları
Her sağlık meslek mensubu için en az 10 metrekare büyüklüğünde uygulama odası zorunludur. Uygulama odalarının içinde lavabo bulunması şarttır. Her meslek mensubu için en fazla iki adet uygulama odası öngörülmektedir. Yönetmelikte belirlenen asgari ölçülerde yüzde ona kadar sapma toleransı tanınmaktadır; dolayısıyla küçük farklılıklar ruhsatı engellemez.
Bekleme Salonu, Tuvalet ve Diğer Zorunlu Alanlar
Uygulama odası dışında en az 8 metrekare bekleme salonu bulunması zorunludur. Bekleme salonuna eklenen her yeni uygulama odası için 5 metrekare ilave alan ayrılması gerekmektedir. Bekleme salonuyla bağlantılı konumda, el yıkama bölümü bulunan ve engelli kullanımına uygun tuvalet yer almalıdır. Kapının dışarı açılır ya da sürgülü olması da zorunlu tutulmaktadır.
Odyologlar İçin Özel Gereklilik
Odyologlar için uygulama odası içinde ses geçirmeyen, yalıtımlı ve camlı iki bölmeden oluşan asgari 3 metrekare büyüklüğünde sessiz oda ya da kabin bulundurulması zorunludur. Bu gereklilik, odyoloji pratiğinin doğasından kaynaklanmakta ve muayene güvenilirliği açısından vazgeçilmez nitelik taşımaktadır.
Yönetmeliğin EK-4 ekinde belirlenen tıbbi cihaz ve donanımın birimde bulundurulması da zorunlu olup mesleki yetki kapsamındaki tüm tıbbi cihazların Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemi’ne (ÜTS) kayıtlı olması gerekmektedir.
Personel Çalıştırma Kuralları
Yönetmeliğin 13. maddesi personel istihdamını sınırlandırmaktadır. Buna göre; sağlık meslek mensupları faaliyet alanlarına uygun olarak en fazla bir sağlık teknikeri ya da teknisyeni çalıştırabilmektedir. Klinik psikologlar açısından bu hüküm, bir psikolog istihdamı şeklinde uygulanmaktadır. Destek hizmetleri için ek personel çalıştırmak mümkün olmakla birlikte, bu kişilerin doğrudan sağlık hizmeti sunumunda görevlendirilmesi kesinlikle yasaktır.
Personelin işten ayrılması hâlinde, ayrılış tarihinden itibaren 10 iş günü içinde müdürlüğe bildirim yapılması zorunludur. Birimdeki tüm personelin çalışma gün ve saatlerinin de önceden müdürlüğe bildirilmesi gerekmektedir. Sağlık meslek mensubunun izin ya da hastalık nedeniyle birimde bulunamaması hâlinde müdürlüğe bildirimde bulunulmalı ve bu süre zarfında sağlık hizmeti sunulmamalıdır.
Hizmet Sunumunda Hekim Yönlendirmesi Zorunlu mudur?
Yönetmeliğin 16. maddesi, hasta kabulüne ilişkin esasları belirlemektedir. Hasta bireylere yönelik sağlık hizmetinin sunulabilmesi için, hastanın ilgili hekim tarafından tanısının konulmuş, tedavi planı veya reçetesinin düzenlenmiş olması şartı aranmaktadır. Bu gereklilik, Yönetmelik ile getirilmiş yeni bir kural olmayıp 1219 sayılı Kanun’da önceden var olan bir yükümlülüğün Yönetmelik kapsamında somutlaştırılmasıdır.
Sağlıklı bireylere sunulacak hizmetlerde ise hekim yönlendirmesi aranmamaktadır. Örneğin diyetisyen, sağlıklı bir bireye beslenme programı hazırlamak için hekim yönlendirmesi olmaksızın hizmet verebilmektedir. Ancak herhangi bir tanıya sahip hastaya yönelik diyet programı uygulamak için mutlaka hekim yönlendirmesi gerekmektedir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki; diyetisyen için yönlendirme alınacak hekimin uzmanlık alanı Yönetmelik ya da Kanun’da belirtilmemiştir. Bu durum, diyetisyenlerin tıp fakültesi mezunu her hekimden konsültasyon alabilmesine imkân tanımaktadır. Fizyoterapistler açısından ise daha dar bir çerçeve söz konusu olup yalnızca fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlarının ya da bu alanda rotasyon yapmış uzman tabipler tarafından yapılacak yönlendirme geçerli kabul edilmektedir.
Sağlık Meslek Hizmet Birimlerinde Neler Yasaktır?
Yönetmeliğin 21. maddesi kapsamlı bir yasaklar listesi öngörmektedir. Bu yasaklara aykırı davranılması idari yaptırımlara, ruhsat iptaline ve hatta cezai sorumluluğa yol açabilmektedir.
- Birden fazla sağlık meslek hizmet birimi açmak ya da şube oluşturmak yasaktır.
- Mesleki yetki kapsamı dışında ilaç, kozmetik ürün, gıda takviyesi veya benzer ürünleri bulundurmak ve satmak yasaktır.
- Bireylerden tetkik veya tahlil istenmesi yasaktır.
- Yapılamayan tıbbi işlemler için hastaları başka sağlık kuruluşlarına yönlendirme anlaşmaları yapmak yasaktır.
- Denetimde gösterilemeyecek kapalı bölme, oda veya dolap bulundurmak yasaktır.
- İnsanları yanıltıcı, talep oluşturucu ya da haksız rekabete yol açan tanıtım faaliyetleri yasaktır.
Tabela standardı açısından değerlendirildiğinde; dış tabelanın 4 metrekareyi, kapı üstü tabelanın ise 40×60 santimetreyi aşmaması gerekmektedir. Tabelada yalnızca ad, soyad ve unvana yer verilebilmekte; “uzman” gibi yanıltıcı ibareler kullanılamamaktadır. Dış tabelada en fazla iki renk kullanımına izin verilmekte ve bekleme salonunda hastaların geri bildirimde bulunmasına imkân tanıyan Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi’ne yönlendiren karekod bulundurulması zorunlu tutulmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Diyetisyen hangi hekimden yönlendirme alabilir?
1219 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik, diyetisyenler için hekim uzmanlık alanı konusunda herhangi bir sınırlama öngörmemektedir. Bu nedenle diyetisyenler; pratisyen hekimler dahil tüm tıp fakültesi mezunu hekimlerden konsültasyon alabilmektedir.
Paylaşımlı ofis kullanan sağlık meslek mensupları ruhsat alabilir mi?
Yönetmelik, paylaşımlı ofis kullanımını açıkça düzenlememektedir. Ancak uygulamada, belirli koşulların sağlanması hâlinde ve İl Sağlık Müdürlüğü’nün onayıyla paylaşımlı kullanıma izin verilebileceği kabul edilmektedir. Uygulama odası, bekleme salonu ve tuvaletin fiziki standartları ayrı ayrı karşılaması; bağımsız kullanım için belediyeden uygunluk belgesi alınması ve kira sözleşmesiyle ofis numarasının belirtilmesi en temel şartlar arasında sayılmaktadır.
Asansörü olmayan bir binada ruhsat alınabilir mi?
Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından il sağlık müdürlüklerine gönderilen görüş yazısı doğrultusunda, sağlık meslek mensuplarının birimlerinde asansör zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu konunun tartışmalı bir dönem geçirdiğini belirterek, güncel durumun yetkili makamdan teyit edilmesini öneririz.
Özel hastanede çalışan bir diyetisyen aynı zamanda kendi birimini açabilir mi?
Hayır. Yönetmeliğin 16. maddesinin 5. fıkrası uyarınca sağlık meslek hizmet biriminde mesleğini serbest olarak icra eden meslek mensupları, başka bir sağlık kuruluşunda çalışamamaktadır. Özel hastaneler de sağlık kuruluşu niteliğinde olduğundan bu kısıtlama kapsamına girmektedir.
Sağlık Meslek Hizmet Birimi Ruhsat İptali: Hukuki Süreç ve Dava Yolları
Ruhsatsız Sağlık Hizmeti Verme Suçu: 3359 Sayılı Kanun Kapsamında Cezai ve İdari Yaptırımlar
Bir yanıt yazın