Meta Description: Ruhsatsız sağlık hizmeti verme suçu nedir? 3359 sayılı Kanun Ek 11. Madde kapsamında hangi cezalar uygulanır? Sağlık meslek mensupları için tüm hukuki detaylar.

İçindekiler

• 1. Ruhsatsız Sağlık Hizmeti Nedir?
• 2. Hangi Eylemler Suç Oluşturur?
• 3. Yeni Yönetmeliğin Suç Boyutu
• 4. Cezai Yaptırımlar
• 5. İdari Para Cezaları
• 6. Savunma ve Hukuki Yollar
• 7. Sıkça Sorulan Sorular

Ruhsatsız Sağlık Hizmeti Verme Suçu Nedir?

Türk hukukunda ruhsatsız sağlık hizmeti verme suçu; 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun, 6514 sayılı Kanun ile eklenen Ek 11. maddesi kapsamında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre; Sağlık Bakanlığı’ndan gerekli ruhsat veya izin alınmaksızın sağlık hizmeti veren ya da yetkisiz kişilere bu hizmeti verdiren herkes, ağır cezai ve idari yaptırımlarla karşı karşıya kalmaktadır.

29 Mart 2025 tarihli ve 32856 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik ile birlikte; diyetisyen, fizyoterapist, klinik psikolog, odyolog, hemşire, ebe ve diğer sağlık meslek mensuplarının ruhsatsız biçimde sağlık hizmet birimi açıp faaliyete geçmesi kesin olarak yasaklanmıştır. Bu tarihten itibaren söz konusu meslek mensuplarının serbest meslek icrası, il sağlık müdürlüğünden ruhsat alınması şartına bağlı hale gelmiştir.

Ruhsatsız sağlık hizmeti sunma suçu, yalnızca tıp doktoru veya diş hekimleri bakımından değil; diploma sahibi olmakla birlikte ruhsat almaksızın faaliyet gösteren tüm sağlık meslek mensupları bakımından da gündeme gelebilmektedir. Bu husus özellikle 2025 yılından itibaren yoğunlaşan denetimler çerçevesinde büyük önem kazanmaktadır.

Yeni Sağlık Yönetmeliği Kapsamında Hangi Eylemler Suç Oluşturmaktadır?

Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik kapsamında değerlendirildiğinde; ruhsatsız sağlık hizmeti suçunu oluşturan başlıca eylemler şu şekilde sıralanabilir.

Ruhsatsız Birim Açmak ve Faaliyet Göstermek

Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca sağlık meslek hizmet birimi açılabilmesi için mutlaka ruhsat belgesi alınması zorunludur. Ruhsat alınmaksızın hasta kabulüne başlanması ya da hizmet sunulması, 3359 sayılı Kanun’un Ek 11. maddesi kapsamında ruhsatsız sağlık hizmeti sunma suçunu oluşturmaktadır. Bu durum, diyetisyen bürosu, fizyoterapi merkezi, klinik psikoloji ofisi veya benzeri bir isim altında faaliyet yürütülmesi hâlinde de aynı biçimde değerlendirilmektedir.

Başka Kurumların Ruhsatına Dayanarak Hizmet Vermek

Yönetmeliğin 21. maddesinin 10. fıkrası açık bir yasaklama getirmektedir: Sağlık meslek mensupları, belediyeler gibi başka kurumlardan alınan ruhsat, yetki belgesi ve izinlere dayanarak sağlık hizmeti sunamazlar. Yalnızca il sağlık müdürlüğünden alınan ruhsat, yasal zemin oluşturmaktadır.

Kendi Adına Ruhsatsız Danışmanlık, Koçluk veya Eğitim Hizmeti Sunmak

Yönetmeliğin 21. maddesinin 9. fıkrası hükmüne göre; sağlık meslek mensupları, hiçbir surette kendi adlarına ruhsatlandırılmış sağlık meslek hizmet birimi olmaksızın danışmanlık, eğitim, koçluk veya başka isim altında sağlık hizmeti sunamazlar. Bu hüküm; sosyal medya aracılığıyla verilen ücretli beslenme danışmanlığı, online psikolojik destek hizmetleri ve mesleğe ilişkin bireysel koçluk gibi faaliyetler bakımından da belirleyici nitelik taşımaktadır.

Online Sağlık Hizmeti Sunumunda Özel Koşullar

Uzaktan sağlık hizmeti sunmak isteyen meslek mensuplarının öncelikle sağlık meslek hizmet birimi kurmalarının ardından, 10/02/2022 tarihli ve 31746 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik çerçevesinde ayrıca yetkilendirilmeleri gerekmektedir. Bu iki aşamalı sürecin tamamlanmaksızın online danışmanlık verilmesi, ruhsatsız sağlık hizmeti suçunun kapsamına girmektedir.

Ruhsatsız Sağlık Hizmeti Suçunda Cezai Yaptırımlar Nelerdir?

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun Ek 11. maddesi hükmü uyarınca; ruhsatsız veya yetkisiz olarak sağlık hizmeti veren ya da verdirenler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir. Adli para cezasının hesaplanmasında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 52. maddesi uyarınca gün birimi, failin ekonomik ve sosyal durumuna göre belirlenmektedir.

Suçun manevi unsuru açısından, failin ruhsatsız biçimde faaliyet gösterdiğini bilerek ve isteyerek hareket etmesi aranmaktadır. Yargıtay kararlarına yansıyan içtihat incelendiğinde; kastın mevcudiyetinin somut koşullara göre titizlikle araştırıldığı görülmektedir. Örneğin bürokratik bir hatadan kaynaklanan gecikme nedeniyle ruhsat başvurusunun iyi niyetle yapılmış olduğu kabul edilen hâllerde beraat kararı verilebileceği bilinmektedir.

Suçun oluşması için tıbbi faaliyetin gerçek bir zarar doğurması şart değildir; ruhsatsız biçimde sağlık hizmeti sunulmuş olması tek başına yeterlidir. Dava, Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülmekte olup suçun belgede sahtecilik gibi başka eylemlerle birlikte işlenmesi hâlinde Ağır Ceza Mahkemesi yetkili hâle gelmektedir.

İdari Para Cezaları ve Faaliyetin Durdurulması

Cezai yaptırımlar yanı sıra idari yaptırımlar da devreye girebilmektedir. 3359 sayılı Kanun’un Ek 11. maddesi uyarınca; özel izne tabi sağlık birimlerini Sağlık Bakanlığı’ndan izin almaksızın açan ya da buralarda hizmet sunanlar, 2025 yılı itibarıyla 250.000 Türk Lirası’ndan az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yarısına kadar idari para cezasıyla karşılaşmaktadır. Bu ceza, valiler tarafından uygulanmaktadır.

Faaliyetin durdurulması kararı ise Sağlık Bakanlığı’nın yetkisindedir. Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca; denetim sırasında hastaların güvenliğini tehdit eden durumların tespiti hâlinde birim valilik kararıyla derhal kapatılabilmektedir. İdari para cezasına tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/3. maddesi kapsamında sulh ceza hâkimliğine itiraz yoluna başvurulması mümkündür.

Ruhsatsız Sağlık Hizmeti Suçlamasında Hukuki Savunma Yolları Nelerdir?

Bu alanda maruz kalınan hukuki süreçlerde doğru savunma stratejisinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Sağlık hukuku ve idare hukuku alanında deneyimli bir avukatla çalışılması, hem suçlamanın seyrini hem de idari para cezasına itirazın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Kastın yokluğu savunması; ruhsat başvurusunun bürokratik gecikmeler nedeniyle sonuçlanamaması, idarenin yanlış yönlendirmesi ya da mevzuatın belirsizliği gibi hâllerde gündeme gelebilmektedir. Öte yandan; yapılan faaliyetin Yönetmelik kapsamında sayılan meslek gruplarına ait olmadığı ya da sunulan hizmetin sağlık hizmeti niteliği taşımadığı iddiası da savunma zemini oluşturabilmektedir. Her somut olayın ayrı değerlendirilmesi ve uzman bir hukuki yardım alınması zorunludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Ruhsatsız çalışan bir diyetisyen hangi cezayla karşılaşır?

Ruhsatsız faaliyet gösteren diyetisyen; 3359 sayılı Kanun Ek 11. madde uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası, 20.000 güne kadar adli para cezası ve 250.000 TL’den az olmamak üzere idari para cezasıyla karşılaşabilmektedir. Buna ek olarak birimin faaliyeti de durdurulabilmektedir.

Instagram üzerinden ücretli beslenme danışmanlığı vermek suç mudur?

Yönetmeliğin 21/9. maddesi uyarınca sağlık meslek birimi ruhsatı olmaksızın herhangi bir platform üzerinden ücretli sağlık hizmeti sunulması yasak kapsamındadır. Bu durum, sosyal medya aracılığıyla verilen danışmanlık hizmetleri bakımından da geçerlidir.

İdari para cezasına itiraz etmek mümkün müdür?

Evet. Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilmektedir. İdari para cezasının faaliyetin durdurulması yaptırımıyla birlikte verilmesi hâlinde ise idari yargı yoluna başvurulması gerekmektedir.