İçindekiler

• Disiplin Soruşturması Nedir?
• Disiplin Soruşturmasının Hukuki Dayanağı
• Disiplin Soruşturması Hangi Hallerde Açılır?
• Disiplin Soruşturmasının Aşamaları Nelerdir?
• Soruşturmacı (Muhakkik) Kimdir?
• Disiplin Cezaları Nelerdir?
• Zamanaşımı Süreleri
• Savunma Hakkı
• Disiplin Cezasına İtiraz Yolları
• Sıkça Sorulan Sorular

Disiplin soruşturması nedir sorusu, kamu görevlilerinin en sık karşılaştığı hukuki sorunların başında gelmektedir. Bir memur hakkında disiplin soruşturması açıldığında sürecin nasıl işleyeceğini, hangi hakların kullanılabileceğini ve sonucun ne olabileceğini bilmek, hak kaybının önüne geçmek bakımından son derece önemlidir. Bu yazıda disiplin soruşturmasını tüm boyutlarıyla ele alacağız.

Disiplin Soruşturması Nedir?

Disiplin soruşturması; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi kamu görevlilerinin, görevlerini yerine getirirken hukuka aykırı eylem veya işlemde bulunmaları hâlinde yetkili makamlarca yürütülen idari soruşturma sürecidir. Bu soruşturmanın amacı, isnat edilen fiilin işlenip işlenmediğini, kim tarafından, ne zaman ve nasıl işlendiğini şüpheye yer vermeyecek biçimde ortaya koymak; ardından uygun disiplin yaptırımını belirlemektir.

Disiplin soruşturması, Danıştay 12. Dairesi’nin 02.03.2022 tarihli ve E:2022/35, K:2022/833 sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere, bağımsız bir soruşturmacı görevlendirilmesini, ilgili memurun lehine ve aleyhine tüm delillerin toplanmasını, tanık ifadelerinin alınmasını ve usulüne uygun savunma hakkının tanınmasını zorunlu kılan güvenceli bir idari süreçtir.

Disiplin Soruşturmasının Hukuki Dayanağı

Disiplin soruşturması, başta 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu olmak üzere aşağıdaki mevzuat çerçevesinde yürütülmektedir:

• 657 sayılı DMK m. 124-135 (disiplin hükümleri)
• Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği (CK No: 3935, RG: 30.04.2021/31470)
• Anayasa m. 129/2 (savunma hakkının güvencesi)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (itiraz ve dava aşaması için)

Disiplin Soruşturması Hangi Hallerde Açılır?

DMK’nın 125. maddesi, disiplin cezası gerektiren fiil ve hâlleri beş ana başlık altında düzenlemiştir. Bu fiillerden birinin işlendiğinin yetkili amir tarafından öğrenilmesi üzerine derhâl soruşturma başlatılması gerekmektedir. Soruşturma için somut ve ciddi bir başlangıç unsurunun bulunması aranmaktadır; soyut, delilsiz ihbarlar kural olarak soruşturma açılmasını haklı kılmaz.

Disiplin Soruşturmasının Aşamaları Nelerdir?

Soruşturma Emri (Onayı) Verilmesi

Disiplin amiri, isnat edilen fiili öğrendiği andan itibaren zamanaşımı sürelerini gözetmek kaydıyla yazılı soruşturma emri verir. Soruşturma emrinde; konu olan fiil, hakkında soruşturma yapılacak memur ve görevlendirilen soruşturmacı açıkça belirtilmelidir.

Soruşturmacı (Muhakkik) Atanması

Kural olarak, hakkında soruşturma yapılan memurun en az eşiti ya da üstü konumundaki bir kişi soruşturmacı olarak atanır. Soruşturmacı, disiplin cezası verme yetkisi dışındaki tüm yetkileri haizdir.

Delil Toplama ve İfade Alma

Soruşturmacı; tanıkları dinler, belgeleri inceler, keşif yapar ve nihayetinde hakkında soruşturma yürütülen memurun ifadesini alır. Adli soruşturma kapsamında alınan beyanların dosyaya eklenmesi yeterli değildir; tanık ifadelerinin bağımsız biçimde yeniden alınması zorunludur.

Soruşturma Raporunun Düzenlenmesi

Tüm delillerin toplanmasının ardından soruşturmacı, olayı değerlendiren, kanaatini ve disiplin cezası teklifini içeren bir rapor hazırlar. Bu rapor ilgili makama sunulur.

Savunma Alınması

Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’nin 30. maddesi uyarınca, savunma soruşturma sürecinin son aşamasında disiplin amiri tarafından istenir. Savunma istem yazısında; isnat edilen fiil, deliller, hukuki nitelendirme ve ilgili olduğu kanun bendi açıkça belirtilmek zorundadır.

Disiplin Cezasının Tesis Edilmesi

Savunmanın alınmasından sonra yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu kararını verir. Devlet memurluğundan çıkarma cezaları Yüksek Disiplin Kurulu’nca tesis edilir.

Soruşturmacı (Muhakkik) Kimdir?

Soruşturmacı, disiplin amiri tarafından yazılı olarak görevlendirilen ve soruşturmayı bağımsız biçimde yürüten kişidir. Soruşturmayı yapan kişi ile elde edilen delilleri değerlendirecek merci farklı olmalıdır; bu ayrım disiplin hukukunun temel güvencelerinden birini oluşturur.

Disiplin Cezaları Nelerdir?

• DAHA FAZLA BİLGİ EDİNMEK İÇİN:
  DİSİPLİN CEZALARINDA BİR ALT CEZA UYGULAMASI
• Disiplin Hukukunda Tekerrür (Özel Tekerrür – Genel Tekerrür) Müessesesi
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 125- Disiplin Cezaları

DMK m. 125 uyarınca beş tür disiplin cezası öngörülmüştür:

• Uyarma: Memura görevinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir.
• Kınama: Memura davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir.
• Aylıktan kesme: Brüt aylığın 1/30 ile 1/8’i arasında kesinti yapılmasıdır.
• Kademe ilerlemesinin durdurulması: Mevcut kademede 1 ila 3 yıl ilerlemenin durdurulmasıdır.
• Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere görevden ihraçtır.

Zamanaşımı Süreleri

DMK m. 127 uyarınca, disiplin amirinin fiilin işlendiğini öğrenmesinden itibaren;

• Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında 1 ay içinde soruşturma açılmalıdır.
• Devlet memurluğundan çıkarma cezasında bu süre 6 aydır.
• Her hâlükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl geçmişse artık disiplin cezası verilemez.

Savunma Hakkı

Anayasa’nın 129. maddesinin 2. fıkrası, savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini emredici biçimde hükme bağlamıştır. Savunma hakkı hem içerik hem de usul bakımından usulüne uygun kullandırılmazsa, tesis edilen disiplin cezası başlı başına iptal sebebi teşkil eder.

Disiplin Cezasına İtiraz Yolları

Disiplin cezalarına karşı başvurulabilecek hukuki yollar şunlardır:

• İdari itiraz: DMK m. 135 uyarınca disiplin kuruluna itiraz.
• İptal davası: İdare mahkemelerinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açılması.
• Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru: İdari yargı yollarının tüketilmesinin ardından.

Sıkça Sorulan Sorular

Disiplin soruşturması ne kadar sürer?

Disiplin soruşturması için açık bir azami süre belirlenmemiş olmakla birlikte, zamanaşımı süreleri işletilmeye devam eder. Uygulamada soruşturmalar genellikle 1 ila 6 ay arasında sonuçlanmaktadır.

Disiplin soruşturması adli soruşturmadan bağımsız mıdır?

Evet. DMK m. 131 uyarınca disiplin soruşturması adli soruşturmadan tamamen bağımsız yürütülür; adli sonuç beklenmeksizin tamamlanmak zorundadır. Ceza yargılamasındaki mahkûmiyet veya beraat, disiplin sonucunu doğrudan belirlemez.

Savunma vermemek suç sayılır mı?

Hayır. Savunma vermemek memurun isnat edilen fiili kabul ettiği anlamına gelmez. Ancak kanunda öngörülen süre içinde savunma yapılmadığı takdirde savunma hakkından vazgeçilmiş sayılır.

Disiplin cezası silinir mi?

Evet. DMK m. 133 uyarınca uyarma ve kınama cezaları talep üzerine, daha ağır cezalar ise belirli süreler geçtikten sonra sicilden silinebilir.

Avukat tutmak zorunlu mudur?

Zorunluluk bulunmamakla birlikte, hak kayıplarının önlenmesi açısından bir idare hukuku avukatından destek alınması tavsiye edilmektedir.