Koklear implant adli yardım başvurusu, SGK’nın işitme cihazı veya koklear implant bedelini ödemediği durumlarda dava açmak isteyen ancak yargılama giderlerini karşılayamayan vatandaşların başvurabileceği en önemli hukuki güvencedir. Sosyal Güvenlik Kurumu’na karşı açılacak olan bu davalarda yargılama masrafları ciddi bir engel oluşturabilmektedir. Dolayısıyla adli yardım müessesesi, hak aramanın önündeki mali engelleri ortadan kaldırmak bakımından büyük önem taşımaktadır.
Bu makalede, koklear implant ve işitme cihazı davalarında adli yardımdan nasıl yararlanacağınızı, başvuru şartlarını ve süreci adım adım açıklayacağız.
Koklear İmplant ve İşitme Cihazı Davası Nedir?
İşitme kaybı yaşayan bireyler için koklear implant tedavisi ve işitme cihazları, yaşam kalitesini doğrudan etkileyen tıbbi cihazlardır. Bununla birlikte, SGK bu cihazların bedelini çeşitli gerekçelerle ödemeyebilmekte ya da iade taleplerini reddedebilmektedir.
Bu reddiye kararlarına karşı iki temel hukuki yol mevcuttur:
İlk olarak, SGK’nın ret kararı bir idari işlem niteliği taşıyorsa idare mahkemesine iptal davası açılabilir. İkinci olarak ise söz konusu ödeme yükümlülüğü bir sosyal sigorta hakkına dayandığı için iş mahkemelerinde alacak davası yoluna gidilebilir. Her iki durumda da yargılama giderleri, düşük gelirli hastalar açısından ciddi bir mali yük oluşturmaktadır. İşte bu noktada koklear implant adli yardım müessesesi devreye girmektedir.
İŞİTME CİHAZLARINA İLİŞKİN YAZILARIMIZ
Adli Yardım Nedir? Koklear İmplant Davalarıyla İlişkisi
Adli yardım; kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini karşılama gücünden yoksun olan kişilerin, bu giderlerden geçici olarak muaf tutulmasını sağlayan bir müessesedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ile 340. maddeleri arasında düzenlenmiştir.
Öte yandan, HMK’nın adli yardım hükümleri yalnızca hukuk mahkemelerinde değil; idare mahkemeleri, vergi mahkemeleri ve Danıştay’da görülen davalarda da uygulanmaktadır. Bu nedenle, koklear implant adli yardım talebini; hem iş mahkemesinde açılacak SGK alacak davalarında hem de idare mahkemesinde açılacak iptal davalarında kullanmak mümkündür.
Kısaca ifade etmek gerekirse, adli yardım sayesinde şu yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulursunuz:
- Dava harcı ve harç avansı
- Bilirkişi ücreti ve tanık giderleri
- Tebligat masrafları
- Teminat yükümlülüğü
- Gerektiğinde baro tarafından atanacak avukatlık ücreti
Koklear İmplant Adli Yardım İçin Şartlar Nelerdir?
Koklear implant adli yardım talebinin kabulü için iki temel şartın bir arada bulunması gerekmektedir. Bu şartlar sırasıyla yoksulluk koşulu ve haklılık koşuludur.
1. Yoksulluk Koşulu
Birinci şart, yoksulluktur. Ancak buradaki yoksulluk kavramını tam anlamıyla yokluk içinde olmak şeklinde anlamamak gerekir. Kendisinin ve ailesinin normal geçimini sağlayacak kadar gelire sahip olan bir kimse, açmak zorunda kaldığı davanın gerektireceği yargılama giderlerini ödediği takdirde aile geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürecekse, adli yardım şartı gerçekleşmiş sayılır (HMK m. 334/1).
Bu koşulu ispat etmek için mahkemeye sunabileceğiniz belgeler şunlardır:
- Muhtardan alınan fakirlik belgesi
- Maaş bordrosu veya gelir durumunu gösteren belgeler
- Sosyal yardım aldığına dair belgeler
- Mal varlığı bulunmadığını gösteren tapu kayıtları, araç sorgulama çıktıları
- Banka hesap özetleri
Ayrıca belirtmek gerekir ki, eski mevzuatta zorunlu tutulan fakirlik belgesi artık tek başına yeterli bir ispat aracı sayılmamaktadır. Önemli olan, hâkimde mali duruma ilişkin yeterli kanaatin oluşmasıdır.
2. Haklılık Koşulu
İkinci şart ise haklılıktır. Koklear implant adli yardım talebinde bulunanın, davasında baştan açıkça haksız görünmemesi yeterlidir. Tam anlamıyla ispat gerekmez; yaklaşık ispat ölçüsünde hâkimde bir kanaat oluşması aranmaktadır (HMK m. 334/1).
İşitme cihazı davalarında haklılık koşulunu destekleyen belgeler genellikle şunlardır:
- SGK’nın ret kararı yazısı
- Doktor raporu ve işitme testi sonuçları
- Koklear implant veya işitme cihazına ilişkin sağlık kurulu raporu
- SGK’ya yapılan başvuru dilekçesi ve cevabı
- Fatura ve ödeme belgeleri
Koklear İmplant Adli Yardım Başvurusu Nasıl Yapılır?
Koklear implant adli yardım başvurusu, davanın açılacağı mahkemeye dilekçeyle yapılmaktadır. Dolayısıyla öncelikle hangi mahkemede dava açılacağının belirlenmesi gerekmektedir.
SGK’ya karşı açılacak işitme cihazı iadesi davalarında görevli mahkeme, iş mahkemesidir. Buna karşın, idari bir reddiye kararına itiraz ediliyorsa görevli mahkeme idare mahkemesidir.
Başvuru Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Adli yardım talebini içeren dilekçede şu unsurlar yer almalıdır:
- Dava konusuna ilişkin özet bilgi
- Talepte bulunulanın mali durumunu gösteren belgeler
- Davanın haklılığını destekleyen delillerin özeti
Buna ek olarak, mahkeme adli yardım talebini duruşma yapmaksızın inceleyerek karara bağlayabilmektedir (HMK m. 337/1). Yani ayrı bir duruşma günü beklemeniz gerekmeyebilir.
Kanun Yollarında da Adli Yardım Mümkündür
Önemli bir husus olarak şunu belirtmek gerekir: Adli yardım yalnızca ilk derece yargılamasıyla sınırlı değildir. İstinaf ve temyiz aşamalarında da koklear implant adli yardım talebinde bulunulabilmektedir. Kanun yoluna başvuru sırasında istinaf mahkemesine veya Yargıtay’a yapılan başvurularla bu talep ileri sürülebilir (HMK m. 336/3).
ADLİ YARDIM HAKKINDA DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN: https://magdurbilgi.adalet.gov.tr/282/Adli-Yardim
Baroya başvuru için gereken belgeler şunlardır:
- Muhtardan alınan fakirlik belgesi
- Muhtardan alınan ikametgah belgesi
- Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Davaya esas teşkil eden belgelerin fotokopileri (SGK ret yazısı, sağlık raporu vb.)
Adli Yardım Kararının Sonuçları: Dava Kazanılırsa ve Kaybedilirse Ne Olur?
Koklear implant adli yardım talebinin kabulü halinde yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulursunuz. “Geçici” ifadesi önemlidir; zira dava sonucuna göre bu giderlerin akıbeti değişecektir.
Davayı kazanırsanız, adli yardım kararı nedeniyle alınmayan tüm yargılama giderleri haksız çıkan karşı tarafa (çoğunlukla SGK) yükletilir. Dolayısıyla kazandığınız takdirde herhangi bir yargılama giderini ödemeniz gerekmeyecektir.
Buna karşın davayı kaybederseniz, Devlet’çe karşılanan tüm masrafları ödeme yükümlülüğüyle karşılaşırsınız. Ancak mahkeme uygun görürse, bu giderlerin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verebilir (HMK m. 339).
İşitme Cihazı Davası Açmadan Önce Bilmeniz Gerekenler
Koklear implant adli yardım başvurusundan önce dikkat etmeniz gereken birkaç temel husus vardır.
Önce idari başvuruyu tamamlayın. SGK’ya karşı açılacak davalarda, kural olarak önce SGK’ya yazılı başvuru yapılması ve red cevabı alınması ya da altmış günlük bekleme süresinin geçirilmesi gerekmektedir.
Sürelere dikkat edin. İdari ret kararının tebliğinden itibaren belirli süreler içinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, geçirilmesi telafi edilemez sonuçlar doğurur.
Sağlık raporunuzu eksiksiz hazırlayın. Haklılık koşulunun sağlanması bakımından, işitme kaybının derecesini ve cihaz gerekliliğini ortaya koyan sağlık kurulu raporları son derece belirleyicidir.
Avukatlık desteği alın. SGK’ya karşı açılacak davalarda hukuki temsil, sürecin doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Adli yardım kararıyla birlikte baro aracılığıyla ücretsiz avukat atanması talep edilebileceğinden, avukatlık ücreti de bir engel olmaktan çıkabilecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Koklear implant davası için adli yardım başvurusunu dava açmadan önce yapabilir miyim?
Evet. Adli yardım talebi, dava dilekçesiyle birlikte veya dava açılmadan önce de yapılabilmektedir.
SGK davalarında adli yardım geçerli midir?
Evet. HMK’nın adli yardım hükümleri iş mahkemelerinde ve idare mahkemelerinde görülen davalarda da uygulanır.
Adli yardım talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararının tebliğinden itibaren bir hafta içinde aynı mahkemeye itiraz dilekçesi vererek itiraz yoluna başvurabilirsiniz (HMK m. 337/2).
Adli yardım kararı geriye yürür mü?
Hayır. Adli yardım kararı, karardan önceki döneme ait giderleri kapsamaz.
Sonuç
Koklear implant adli yardım müessesesi; mali güçlük içindeki bireylerin, SGK’ya karşı hak arama yolunu kullanabilmelerini sağlayan vazgeçilmez bir güvencedir. Öte yandan bu müesseseden yararlanabilmek için yoksulluk ve haklılık koşullarının aynı anda bulunması, gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanması ve başvurunun usulüne uygun yapılması gerekmektedir.
İşitme cihazı veya koklear implant bedelinin SGK tarafından karşılanmadığı durumlarda, hem mahkemeden adli yardım hem de baro aracılığıyla ücretsiz avukat talep edilerek süreç hukuki güvence altına alınabilir.
Somut durumunuza ilişkin hukuki değerlendirme için bir avukattan destek almanızı tavsiye ederiz.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaylar farklılık gösterebileceğinden, hukuki süreçleriniz için mutlaka bir avukattan profesyonel destek alınız.
Bir yanıt yazın