Millî eğitim müdürlükleri uzun süre, yöneticilerin fiilen okuttukları birkaç saatlik ders dışında kalan yönetim görevi ek derslerine artırım uygulamamıştır. Öğretmenlik veya rehber öğretmenlik döneminde artırımlı ödeme alan bir kamu görevlisinin, yöneticiliğe atanmasıyla birlikte aynı diplomaya rağmen bu haktan mahrum bırakıldığı dosyalar dahi görülmüştür. İdare mahkemeleri ise bu uygulamayı hukuka aykırı bulmaktadır.

Bu yazıda yönetici ek ders ücretinin yapısını, lisansüstü artırımın yöneticilere uygulanmasını, 8. Dönem Toplu Sözleşmenin getirdiği yeniliği ve geriye dönük talebin sınırlarını ele alıyor; ardından Adana 2. İdare Mahkemesinin 2025/1791 E., 2026/529 K. sayılı kararını inceliyoruz.

Okul Yöneticisinin Ek Ders Ücreti Nasıl Oluşur?

Yönetici ek ders ücretinin dayanağı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesine dayanılarak çıkarılan 2006/11350 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karardır (bundan sonra “Ek Ders Kararı”). Kararın 5. maddesi uyarınca örgün ve yaygın eğitim kurumlarının müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcıları haftada 6 saat aylık karşılığı ders okutmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, 8. Dönem Toplu Sözleşmeyle müdür ve müdür başyardımcıları için “2 saatten az olmamak üzere 6 saate kadar” şeklinde esnetilmiştir. Kararın 6. maddesi ise aylık karşılığı ders görevini tamamlayan yöneticilere haftada 6 saate kadar ek ders görevi verilebileceğini öngörür.

Yönetici ek ders ücretinin asıl ağırlığı ise Kararın 10. maddesindeki ders niteliğinde yönetim görevinden gelir. Maddenin birinci fıkrasının (c) bendi, okul türüne göre müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 20, 25 veya 30 saatinin, müdür yardımcılarının ise 18 ila 28 saat arasında değişen görevlerinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağını ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceğini düzenler. Toplu sözleşmeler bazı okul türleri için bu saatlere ilave saatler de eklemiştir. Kısacası bir okul müdürünün ek ders ücretinin büyük bölümü sınıfa girmesinin değil, okulu yönetmesinin karşılığıdır.

Okul Müdürü Yüksek Lisans Ek Ders Artırımı Neden Reddediliyordu?

2025 yılı sonuna kadar uygulanan toplu sözleşmelerde lisansüstü artırım, “öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri” bakımından öngörülmüştü. İdare bu ibareden iki sonuç çıkarmıştır: Hükmün yalnızca öğretmenlere hitap ettiği ve yalnızca sınıfta okutulan ders saatlerini kapsadığı. Bu yoruma göre müdürün 20 veya 25 saatlik yönetim görevi ek dersleri artırıma konu olamaz; okul müdürü yüksek lisans ek ders farkı da yalnızca fiilen okutulan birkaç saatle sınırlı kalırdı.

Kanaatimizce bu yorum yöneticinin hukuki konumunu göz ardı etmektedir. Okul müdürü ve müdür yardımcısı, öğretmenlik kariyerinden gelen, aylık karşılığı ders okutma yükümlülüğü bulunan ve Ek Ders Kararında öğretmenle aynı sistem içinde düzenlenen bir eğitim çalışanıdır. Yöneticinin fiilen derse girememesi kendi tercihinden değil, görevinin niteliğinden kaynaklanır. Lisansüstü eğitimle kendini geliştirmeyi teşvik eden bir hükmü, tam da bu eğitimin kurum yönetimine en çok yansıyacağı kademeye uygulamamak hükmün amacıyla bağdaşmaz. Bu açıdan uyuşmazlık, rehber öğretmenlere ilişkin tartışmanın yöneticilere yansımasıdır; rehber öğretmenler bakımından yaptığımız değerlendirmeyi rehber öğretmen yüksek lisans ek ders başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.

8. Dönem Toplu Sözleşme ile Yöneticiler Açıkça Kapsama Alındı

27 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanan 8. Dönem Toplu Sözleşmede ilgili maddenin başlığı “Lisansüstü öğrenim görmüş yönetici ve öğretmenlerin ek ders ücreti” olarak değiştirilmiştir. Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna ilişkin bölümün 8. maddesine göre yönetici ve öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri ile Ek Ders Kararının 10. maddesi uyarınca ders niteliğinde yönetim görevi karşılığı ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödenir. Bakanlığın yayımladığı birleştirilmiş metne MEB Personel Genel Müdürlüğünün sitesinden ulaşılabilir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası ise hazırlık ve planlama, nöbet, sınav, belleticilik gibi fiilen derse girilmeksizin yürütülen görevler ile 10. maddede sayılmayan yönetim görevleri için artırımın uygulanmayacağını belirtir. Dolayısıyla 2026 ve 2027 yıllarında okul müdürü yüksek lisans ek ders artırımı bakımından normatif bir tartışma kalmamıştır; 10. madde kapsamında ek ders alan müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına artırımın idarece kendiliğinden ödenmesi gerekir. 2025 ve öncesine ait farklar için ise yargı yolu açık olmaya devam etmektedir.

Geriye Dönük Okul Müdürü Yüksek Lisans Ek Ders Farkı Ne Kadar İstenebilir?

Parasal haklara ilişkin uyuşmazlıklarda en sık yapılan hata, alacağın geriye dönük olarak sınırsız biçimde istenebileceğinin düşünülmesidir. Aylık ödemelerde her tahakkuk ayrı bir işlem niteliği taşıdığından, dava açma süresi içinde dava konusu edilmeyen tahakkuklar kural olarak kesinleşmiş kabul edilir. İncelediğimiz kararda Mahkeme bu ilkeyi somutlaştırmış; yoksun kalınan ek ders ücretlerinin, davanın açıldığı tarihten geriye doğru doksan günü geçmemek üzere, idareye başvuru tarihinden geriye dönük 60 gün içinde yer alan ilk uygulama tarihinden itibaren hesaplanmasına hükmetmiştir. Faiz bakımından da başvuru tarihinden önce tahakkuk eden farklara başvuru tarihinden, sonra tahakkuk edenlere ise hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilmesini öngörmüştür.

Hesaplama yöntemi mahkemeden mahkemeye farklılık gösterebilmektedir; nitekim aynı konuda Adana 3. İdare Mahkemesi farkların başvuru tarihinden itibaren ödenmesine karar vermiştir. Pratik sonuç şudur: Lisansüstü eğitimini tamamlayan yönetici, artırımın ödenmediğini fark ettiği anda idareye başvurmalıdır. Başvurunun her ay gecikmesi, geri alınamayacak bir alacak kaybına dönüşebilir.

Adana 2. İdare Mahkemesinin 2025/1791 E., 2026/529 K. Sayılı Kararı

Olay ve tarafların iddiaları

Davacı, rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümünden lisans, aynı alanda tezsiz yüksek lisans mezunudur. Daha önce bir bilim ve sanat merkezinde psikolojik danışman olarak görev yaptığı dönemde, Adana Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin kararı sonucunda ek ders ücretini %7 artırımlı olarak almaktadır. Aynı merkeze müdür olarak atanmasının ardından artırımlı ödemeden yararlandırılmayınca, 01.08.2025 tarihinde idareye başvurarak artırımın yönetici olarak da sürdürülmesini istemiş; başvuru kaymakamlıkça reddedilmiştir. Davalı idare savunmasında davanın süresinde açılmadığını, esas yönünden ise artırımın yalnızca fiilen girilen dersler bakımından söz konusu olduğunu ileri sürmüştür.

Mahkemenin gerekçesi

Okul müdürü yüksek lisans ek ders uyuşmazlığında Mahkeme, önce usule ilişkin itirazı yerinde görmemiştir. Esas yönünden, toplu sözleşme hükmünde yüksek lisans mezunu öğretmenlere fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretlerinin %7 artırımlı ödeneceği düzenlendiğinden, okul müdürü olması nedeniyle fiilen derse girme imkânı bulunmayan davacının bu düzenlemeden yararlanıp yararlanamayacağının değerlendirilmesi gerektiğini tespit etmiştir. Mahkemeye göre müdür olarak görev yapan davacının ifa ettiği görevin niteliği gereği fiilen ders görevi olmayacaktır; nitekim Ek Ders Kararının 10. maddesi, görev yapılan okul türüne göre müdürlerin haftada 20 saatinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağını ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceğini düzenlemektedir.

Bu çerçevede Mahkeme, fiilen derse girme imkânı bulunmayan davacıya artırımlı ödeme yapılması için fiilen derse girme gibi bir koşulun aranamayacağını, yöneticilik görevinin fiilen yapılmasının yeterli olduğunu ve lisans sonrası eğitimle kendini geliştiren okul müdürlerine de ayrım gözetilmeksizin artırımlı ek ders ücreti ödenmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Hüküm ve değerlendirme

Mahkeme, işlemin iptaline ve tazminat isteminin kabulüne; yoksun kalınan ek ders ücretlerinin yukarıda açıklanan hesaplama yöntemiyle ve yasal faiziyle davacıya ödenmesine oybirliğiyle karar vermiştir. Karar, Adana Bölge İdare Mahkemesine istinaf yolu açık olarak verilmiştir.

Kararın dikkat çekici yanı, aynı kişinin rehber öğretmenken yargı yoluyla elde ettiği hakkı, yöneticiliğe geçtiğinde yeniden dava açarak korumak zorunda kalmasıdır. Bu durum, idarenin bireysel yargı kararlarını genel bir uygulama değişikliğine dönüştürmediğini ve her statü değişikliğinde hakkın yeniden tartışmaya açıldığını gösterir. Davacının tezsiz yüksek lisans mezunu olması ise toplu sözleşme hükmünün tezli ve tezsiz eğitim arasında ayrım yapmadığını teyit eder. Okul müdürü yüksek lisans ek ders uyuşmazlığında verilen bu karar, Adana Bölge İdare Mahkemesinin rehber öğretmenlere ilişkin fiilen derse girme şartı kararıyla da uyumludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Müdür yardımcıları da yüksek lisans artırımı alabilir mi?

Evet. Müdür yardımcılarının görevleri de Ek Ders Kararının 10. maddesi kapsamında ders niteliğinde yönetim görevi sayılır. Mahkemelerin yöneticilere ilişkin gerekçesi müdür yardımcılarına da uygulanabilir; 2026’dan itibaren ise 8. Dönem Toplu Sözleşme onları açıkça kapsamaktadır.

Müdür vekili olarak görev yapan öğretmen artırım talep edebilir mi?

Ek Ders Kararının 22. maddesi, yöneticiliğe vekâleten atananlara vekâlet edilen göreve ilişkin ek ders ücretinin ödeneceğini öngörür. Kanaatimizce 10. madde kapsamında yönetim görevi ek dersi alan vekil yönetici de aynı gerekçelerle artırım isteyebilir.

Müdürün aylık karşılığı okuttuğu 2 ila 6 saatlik ders artırıma tabi mi?

Hayır. Lisansüstü artırım ek ders ücretlerine uygulanır; aylık karşılığı okutulan dersler maaşın içindedir ve ayrıca ücretlendirilmez. Aylık karşılığı dışında okutulan ek ders saatleri ise artırıma tabidir.

Bilim ve sanat merkezi müdürleri de bu kapsamda mı?

Ek Ders Kararının 10. maddesi her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarının yöneticilerini kapsar. Ders niteliğinde yönetim görevi karşılığı ek ders alan her yönetici, kurum türünden bağımsız olarak artırım talep edebilir; incelediğimiz karar da bir bilim ve sanat merkezi müdürüne ilişkindir.

Nöbet ve sınav görevi ücretlerine de artırım uygulanır mı?

Hayır. 8. Dönem Toplu Sözleşmenin 8. maddesinin ikinci fıkrası, nöbet, sınav, belleticilik, hazırlık ve planlama gibi fiilen derse girilmeksizin yürütülen görevleri artırım kapsamı dışında bırakmıştır.

Rehber öğretmenken dava kazandım, müdür olunca yeniden dava açmam gerekir mi?

Büyük olasılıkla evet. Yargı kararı dava konusu işlemle sınırlı sonuç doğurur. Statü değişikliği üzerine idare artırımı kesiyorsa yeni bir başvuru yapmanız ve ret hâlinde yeni bir dava açmanız gerekir.

Okul müdürü yüksek lisans ek ders davası için süre nedir?

İdarenin ret cevabının tebliğinden veya zımni ret tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür.

2026’da da ödeme yapılmıyorsa ne yapmalıyım?

8. Dönem Toplu Sözleşmenin 8. maddesine dayanarak idareye yazılı başvuru yapın. Açık veya zımni ret hâlinde iptal ve tam yargı istemlerini birlikte içeren bir dava açabilirsiniz.

Sonuç ve Değerlendirme

Okul yöneticisinin ek ders ücretinin büyük bölümü, Ek Ders Kararının ders niteliğinde saydığı yönetim görevinin karşılığıdır. Bu nedenle lisansüstü artırımı “fiilen girilen ders” bulunmadığı gerekçesiyle esirgemek, normun kendi sistematiğiyle çelişir. Adana 2. İdare Mahkemesi bu çelişkiyi açıkça tespit etmiş, 8. Dönem Toplu Sözleşme de aynı sonucu 2026 yılından itibaren açık bir hükme bağlamıştır.

Uygulamada en sık yapılan hata, statü değişikliğinin hakkı etkilemeyeceğini varsaymak ve başvuruyu geciktirmektir. Okul müdürü yüksek lisans ek ders farkını kaybetmemek için yöneticiliğe atanır atanmaz bordro kontrol edilmeli, artırım yansımamışsa gecikmeksizin yazılı başvuru yapılmalı ve ret hâlinde 60 günlük süre içinde dava açılmalıdır.