Keytruda SGK (etken madde: pembrolizumab),  küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tedavisinde üç ayrı kullanım şekliyle hem ABD’de hem Türkiye’de ruhsatlandırılmıştır. Buna karşın ilacın SGK geri ödemesi bulunmamaktadır. Bedelin karşılanmasının yolu, ihtiyati tedbir talepli dava açmak ve davayı kazanmaktır.

İmmünoterapinin skuamöz hücreli ve adenokarsinom tipi akciğer kanserlerinde sağkalımı artırdığı kanıtlanmış olmasına rağmen, SGK’nın bu endikasyonla ödediği bir immünoterapi ilacı bulunmamaktadır. Kurum ret gerekçesini, ilacın SUT EK-4/A (“Bedeli Ödenecek İlaçlar”) ve EK-4/C (“Yurt Dışı İlaç Fiyat Listesi”) listelerinde yer almamasına dayandırmaktadır.

Ruhsat ile geri ödeme arasındaki bu ayrılık, dördüncü evre akciğer kanseri hastası bakımından fiilen tedaviye erişimin engellenmesi anlamına gelmektedir.

Keytruda SGK

SGK dosyalarda tipik olarak şu savunmayı yapmaktadır: ilaçların ruhsatlandırılması, üretimi ve kullanım alanları Sağlık Bakanlığı TİTCK tarafından belirlenir; Kurum yalnızca SUT’ta bedeli ödenecek olarak gösterilen hizmetleri karşılar; Kurum Sayıştay denetimine tabidir ve SUT dışına çıkan personelin malî sorumluluğu doğar.

Bu savunma, idarenin iç işleyişine ilişkindir. Malî sorumluluk kaygısı, sigortalının Anayasa m. 17 kapsamındaki yaşam hakkına üstün tutulamaz. Nitekim Anayasa m. 65’te öngörülen “malî kaynakların yeterliliği” ölçüsü, öncelikler gözetilerek uygulanır; bu öncelikler arasında ilk sırada yaşam hakkı gelir.

III. Uluslararası ve Anayasal Dayanaklar

• AİHS m. 2 – yaşam hakkı; devlete öldürmeme, yaşamı koruma ve ölümü soruşturma yükümlülüğü yükler.
• 102 sayılı ILO Sosyal Güvenlik (Asgarî Normlar) Sözleşmesi m. 10 – hastalık hâlinde hekim reçetesiyle lüzum gösterilen ilacın teminini güvence altına alır.
• Avrupa Sosyal Şartı m. 12-13 – sosyal güvenlik ve tıbbî yardım hakkı.
• Anayasa m. 90/son – bu sözleşmelere iç hukukta üstünlük tanınır.
• Anayasa m. 17, 56, 60 ve 5510 sayılı Kanun m. 62-63.

IV. AİHM ve Anayasa Mahkemesi Yaklaşımı

AİHM, Panaitescu / Romanya kararında, başvurucunun tedavisi için gerekli ilaçların pahalı olduğu gerekçesiyle karşılanmamasını yaşam hakkının ihlali saymış; devletin malî sebepleri mazeret göstererek mahkeme kararlarının uygulanmasını geciktiremeyeceğini belirtmiştir. Keytruda SGK

Aynı yaklaşımla A.A. / Türkiye (Başvuru No: 50624/19) dosyasında 2.10.2019 tarihinde tedbir kararı verilmiş; başvurucunun herhangi bir kişisel masrafa maruz kalmadan pembrolizumab etken maddeli Keytruda tedavisinden faydalandırılması gerektiği Hükûmete bildirilmiştir. Hükûmetin tedaviyi sağlaması üzerine tedbir kaldırılmıştır.

Anayasa Mahkemesi de D.B. (B. No: 2019/41507) tedbir kararında, hayatî öneme sahip ilaçların temini konusunda devletin pozitif yükümlülüğünü ortaya koymuştur.

V. Keytruda SGK Davalarında Yargıtay’ın Ölçütü

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihadında aranan ölçütler şunlardır:

1. İlacın söz konusu kanser hastalığının tedavisinde hayatî öneme haiz ve kullanılmasının zorunlu olup olmadığı,
2. Kullanılmasının tıbben ve fennen sigortalının iyileşmesine katkıda bulunup bulunmayacağı,
3. İlacın hangi tür kanserde, hangi evrede ve hangi dozda kullanılacağı,
4. Davaya konu ilaçla yapılacak tedavinin bilinen mevcut tedavi yöntemlerine göre daha etkin ve daha yararlı olup olmadığı.

Bu ölçütlerin karşılandığı saptandığında, ilaç bedelinin uygunluğu ve katkı payı yönünden denetime elverişli hesap raporu alınarak davanın kabulüne karar verilmektedir.

VI. Nihaî Kararların Ortak İçeriği

KHDAK dördüncü evre tanısıyla Keytruda kullanan hastalar için açılan dosyalarda mahkemeler, tedbir kararıyla erişimi sağladıktan sonra yargılama sonunda:

• SGK ret işleminin iptaline,
• ilaç bedelinin tedavi süresince kesintisiz karşılanması gerektiğinin tespitine,
• cepten ödenmiş bedellerin başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle iadesine,
• davacı lehine vekâlet ücreti ve yargılama giderine

hükmetmektedir.

VII. İzlenecek Yol

1. Onkoloji uzmanınca evre, PD-L1 durumu ve tedavi planını gösteren sağlık kurulu raporu alınır.
2. Gerekiyorsa TİTCK endikasyon dışı kullanım başvurusu yapılır.
3. SGK’ya yazılı başvuru yapılır ve ret yazısı beklenir.
4. İhtiyati tedbir talepli dava açılır; tedavi kesintiye uğratılmaz.
5. Tedbir kararı SGK’ya tebliğ ettirilir, reçete süresi dolduğunda başvuru yenilenir.

SGK Kanser İlacı Davası 2025-2026 | Karşılanmayan İlaçlar ve Hukuki Süreç

SGK Kanser İlaçları Geri Ödemesi: Temmuz 2025’te Kapsama Alınan 5 İmmünoterapi İlacı

Kanser İlacı SGK Tarafından Karşılanmıyorsa Ne Yapılır? (İade Davası Rehberi 2026)

SGK KANSER İLACI DAVALARINDA ADLİ YARDIM MÜESSESİ

Keytruda Tedavisi ile İlgili SGK Ödemesi

VIII. Sonuç

Keytruda dosyalarında yargı, SUT listesini değil hastanın somut tıbbî durumunu esas almaktadır. Doğru teşhis, doğru ilaç seçimi, doğru doz ve süre ile reçetelendirme belgelendiği takdirde davanın kabul edilme ihtimali yüksektir. Buna karşılık ulusal ve uluslararası tıp kılavuzlarına aykırı kullanımlarda dava reddedilmekte ve kullanılmış ilaç bedellerinin SGK’ya iadesi istenebilmektedir. Bu nedenle dava açılmadan önce endikasyon uygunluğu mutlaka değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Keytruda SGK listesinde var mı? KHDAK endikasyonunda genel geri ödeme listesinde bulunmamaktadır; ödeme yargı kararıyla sağlanmaktadır.

Dava açmadan ilaca erişebilir miyim? İdarî başvuru zorunlu ilk aşamadır; ancak uygulamada ret kararı verildiğinden erişim çoğunlukla yargı yoluyla sağlanmaktadır.

Tedbir kararı alınmazsa ne yapılır? HMK m. 394 uyarınca bir hafta içinde itiraz edilir; ayrıca eksik tıbbî belge tamamlanarak yeniden talepte bulunulabilir.

Hangi mahkemeye başvurulur? 4/a ve 4/b sigortalıları iş mahkemesine; 5434 sayılı Kanun’a tabi memurlar idare mahkemesine başvurur.