Bir emniyet mensubu, asker, jandarma, sahil güvenlik veya MİT personeli hakkında tesis edilen ihraç işlemi ya da olumsuz güvenlik soruşturması kararı, idare mahkemesi tarafından iptal edildiğinde bugüne kadar kişi kısa süre içinde görevine dönebiliyordu. 11 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle birlikte bu tablo kökten değişti: artık emniyet mensubu göreve iade süreci, ilk derece mahkemesi kararının verilmesiyle değil, o kararın istinaf ve gerekiyorsa temyiz aşamalarından geçerek kesinleşmesiyle başlıyor. Bu da dava kazanan pek çok kamu görevlisi için aylarca, hatta yıllarca sürebilecek ek bir bekleme dönemi, dolayısıyla ciddi bir gelir kaybı ve kariyer belirsizliği anlamına geliyor.

Meslektaşlarımdan ve müvekkillerimden aldığım sorular, bu değişikliğin pratikte ne kadar kafa karıştırdığını gösteriyor: “Davayı kazandım, ama neden göreve başlatılmıyorum?”, “Yürütmenin durdurulması kararı da bu kapsamda mı?”, “Kesinleşme ne kadar sürer, bu süreçte maaşım ne olacak?” sorularının hepsi aynı kaynaktan geliyor: 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesinde 7588 sayılı Kanunla yapılan değişiklik. Bu yazıda, değişikliğin tam olarak neyi düzenlediğini, kimleri kapsadığını, hangi dava türlerinde uygulanacağını ve mevcut ya da açılacak davalarda dikkat edilmesi gereken usul noktalarını uygulamacı bir bakış açısıyla ele alıyorum.

Yazının devamında sırasıyla İYUK madde 28’in genel mantığını, değişiklik öncesindeki uygulamayı, 7588 sayılı Kanunla getirilen yeni kuralı, kapsama giren kişi ve dava türlerini, sürecin işleyişini, mali ve özlük haklara ilişkin sonuçlarını, düzenlemenin hukuki tartışmalı yönlerini ve son olarak dava sürecinde gözden kaçırılmaması gereken usul tuzaklarını bulacaksınız.

İYUK Madde 28 Nedir? Yargı Kararlarının Uygulanma Zorunluluğu

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesi, idare mahkemesi, bölge idare mahkemesi ve Danıştay kararlarının idare tarafından nasıl ve ne zaman uygulanacağını düzenler. Maddenin birinci fıkrasındaki genel kural açıktır: idare, mahkemenin esasa ilişkin kararının ya da yürütmenin durdurulması kararının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır ve bu süre, kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Bu kural, idarenin yargı kararlarına karşı direnme veya kararı sürüncemede bırakma ihtimalini engellemek amacıyla getirilmiştir ve Anayasanın 138. maddesinin son fıkrasında yer alan “yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez” hükmünün idari yargılama usulündeki somut yansımasıdır.

Uygulamada bu kural, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan ya da terörle iltisak/irtibat gerekçesiyle ihraç edilen kamu görevlilerinin açtığı davalar bakımından hayati önem taşır. Zira idare mahkemesi işlemi iptal ettiğinde ya da yürütmenin durdurulmasına karar verdiğinde, kişi normal şartlarda kısa sürede görevine dönebilmekte, üst mahkeme sürecini görevi başında beklemekteydi. 7588 sayılı Kanunla getirilen değişiklik, işte bu genel kuralın kapsamlı ve önemli bir istisnasını oluşturmaktadır.

Değişiklik Öncesinde Emniyet Mensubu Göreve İade Süreci Nasıl İşliyordu?

Değişiklikten önceki uygulamada, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan bir aday ya da terörle iltisak gerekçesiyle meslekten çıkarılan bir kamu görevlisi idare mahkemesinde dava açtığında, mahkeme yürütmenin durdurulmasına ya da işlemin iptaline karar verirse, idarenin bu kararı istinaf veya temyiz yoluna taşıması, kararın uygulanmasını durdurmuyordu. Başka bir anlatımla, ilk derece mahkemesinin kararı kesinleşmeden dahi kişi görevine iade ediliyor, üst mahkeme incelemesi sürerken fiilen çalışmaya devam ediyordu. Bu sistem, kısa vadede kişi lehine sonuç doğursa da, üst mahkemenin kararı bozması hâlinde idare açısından da tersine bir belirsizlik yaratıyordu.

Bu genel işleyiş, özellikle Millî Savunma Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Millî İstihbarat Teşkilatı bünyesindeki personel ve aday statüsündekiler için 11 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçerliliğini büyük ölçüde yitirmiştir.

7588 Sayılı Kanunla İYUK Madde 28’de Yapılan Değişiklik

2 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilen ve 11 Temmuz 2026 tarihli, 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7588 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7. maddesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesinin birinci fıkrasına yeni bir cümle eklenmiştir. Söz konusu hüküm, kanunda tek tek sayılan kurum ve statülerdeki kişilerin açtığı belirli davalarda, göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararları uyarınca tesis edilecek işlemlerin, “nihai kararların kesinleşmesinden sonra” yerine getirileceğini öngörmektedir.

Kanun koyucunun tercih ettiği bu düzenleme tekniği, İYUK m.28/1’deki genel “gecikmeksizin uygulama” kuralını ortadan kaldırmamakta, yalnızca kanunda sayılan kişi ve dava türleri bakımından özel ve istisnai bir uygulama rejimi getirmektedir. Diğer bir ifadeyle, kapsam dışında kalan kamu görevlileri bakımından eski uygulama, yani kararın kesinleşmesi beklenmeksizin göreve iade, aynen devam etmektedir.

 

Emniyet Mensubu Göreve İade Sürecinde Kimler Yeni Kurala Tabi?

Kanun metninde kapsam, sınırlı sayma (numerus clausus) yöntemiyle belirlenmiştir. Buna göre yeni kurala tabi olanlar şunlardır:

• Millî Savunma Bakanlığı merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatı ile bağlı, ilgili, ilişkili ve bünyesindeki kuruluşlarda görevli personel ve bunların adayları,
• Milli Savunma Üniversitesinde eğitim gören askeri öğrenciler ve bunların adayları,
• Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatlarında görevli personel ve bunların adayları,
• Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Polis Akademisi ile bunlara bağlı eğitim ve öğretim kurumlarındaki öğrenciler ve bunların adayları,
• Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı personeli.

Bu sayımın dışında kalan kamu görevlileri, örneğin genel idare hizmetleri sınıfında görev yapan bir memur ya da öğretmen, güvenlik soruşturması nedeniyle açtığı davayı kazanırsa hâlâ eski usule tabidir; yani kararın kesinleşmesini beklemeksizin göreve dönebilir. Bu bakımdan emniyet mensubu göreve iade süreciyle diğer kamu görevlilerinin göreve iade süreci arasında artık belirgin bir usul farkı bulunmaktadır.

Hangi Davalar Kesinleşme Şartına Bağlandı?

Kanun metni, yukarıda sayılan kişilerin açtığı her davayı değil, yalnızca aşağıdaki üç grupta toplanabilecek idari davaları kapsam içine almaktadır:

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Olumsuzluğuna Dayalı Davalar

İlgili mevzuat uyarınca yapılan güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının idarece olumsuz değerlendirilmesi sonucunda tesis edilen işleme karşı açılan davalar bu kapsamdadır. Ataması yapılmayan, adaylığı sonlandırılan veya meslekle ilişiği kesilen kişilerin açtığı davalar örnek olarak sayılabilir.

Terörle İltisak veya İrtibat Gerekçeli İhraç Davaları

Terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemek amacıyla kullanmak veya kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak ya da bu örgütlerle iltisaklı olmak gerekçeleriyle kamu görevine alınmayan veya kamu görevinden, meslekten çıkarılan yahut sözleşmesi feshedilen kişilerin açtığı idari davalar da kapsam dâhilindedir.

375 Sayılı KHK’nin Geçici 35. Maddesi Kapsamındaki İhraçlara İlişkin Davalar

27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 35. maddesi uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı açılan davalar da kesinleşme şartına tabi tutulmuştur.

Bu üç kategori dışında kalan, örneğin disiplin cezasının bağımsız olarak iptaline ilişkin ya da atama/nakil işlemine karşı açılan davalar, kapsam dışında kalmaya devam etmektedir.

Emniyet Mensubu Göreve İade Ne Zaman Gerçekleşir?

Yeni düzenleme sonrasında emniyet mensubu göreve iade süreci artık şu aşamalardan geçmektedir: öncelikle idare mahkemesi davayı kazanan kişi lehine, yani göreve iade sonucunu doğuracak şekilde karar vermelidir. Bu karar tek başına yeterli değildir; idarenin karara karşı istinaf, gerekiyorsa temyiz yoluna başvurma hakkı saklı kalmakta, kararın bölge idare mahkemesi ve varsa Danıştay aşamalarından geçerek nihai olarak kesinleşmesi beklenmektedir. Kararın kesinleşmesinden önce idarenin göreve başlatma yükümlülüğü doğmamaktadır.

Pratikte bu, davayı kazanan bir emniyet mensubunun, istinaf ve temyiz süreçleri tamamlanana kadar -ki bu süreç dosyanın niteliğine göre aylarca hatta yıllarca sürebilir- görevine fiilen başlayamayacağı anlamına gelmektedir. Bu noktada müvekkillerime her zaman şunu söylüyorum: dava kazanmak artık sürecin sonu değil, ikinci aşamasının başlangıcı; istinaf ve temyiz aşamalarını da aynı titizlikle takip etmek gerekiyor.

Kesinleşmeden Önce ve Sonra: Süreç Nasıl İşleyecek?

Kesinleşme öncesi dönemde idarenin herhangi bir işlem tesis etme yükümlülüğü bulunmamaktadır; kişi açıkta kalmaya devam eder. Bu dönemde davanın istinaf ve gerekirse temyiz aşamalarının usulüne uygun ve süresi içinde takip edilmesi, davayı ilk derecede kazanmış olmanın verdiği rahatlıkla ihmal edilmemesi gerekir. İdarenin istinaf başvurusuna karşı sunulacak cevap dilekçeleri, bölge idare mahkemesince talep edilebilecek ek bilgi ve belgeler, olası bir bozma ihtimaline karşı hazırlıklı olunması gereken hususlardır.

Kararın kesinleşmesinden sonra ise idarenin İYUK m.28/1’deki otuz günlük genel süre içinde işlem tesis etmesi, yani kişiyi görevine iade etmesi gerekmektedir. İdare bu süre içinde işlem tesis etmezse, kişi hem göreve iadesinin sağlanması hem de bu gecikmeden doğan zararların tazmini için hukuki yollara başvurabilir.

Açıkta Geçen Sürenin Mali ve Özlük Hakları Ne Olacak?

Kararın kesinleşmesi ve göreve iadenin sağlanması hâlinde, kişinin görevden uzak kaldığı süreye ilişkin mali ve özlük haklarının, yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesi mümkündür. Bu talep, göreve iade işlemiyle birlikte idareye yöneltilebileceği gibi, idare talebi karşılamadığı takdirde tam yargı davası yoluyla da ileri sürülebilir. Yargılama sürecinin uzunluğu göz önüne alındığında, açıkta geçen sürenin mali karşılığı önemli bir tutara ulaşabilmektedir; bu nedenle bu hakkın zamanaşımına uğratılmadan ve usulüne uygun şekilde talep edilmesi büyük önem taşır.

Düzenleme Anayasaya Uygun mu? Hukuki Değerlendirme

7588 sayılı Kanunla getirilen bu istisna, hukuki açıdan tartışmaya açık bir düzenlemedir. Bir yandan Anayasanın 138. maddesinin son fıkrası, idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle geciktiremeyeceğini emretmektedir. Öte yandan Anayasanın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama hürriyeti ve 40. maddesindeki etkili başvuru hakkı, dava kazanan kişinin hakkına makul sürede kavuşabilmesini gerektirmektedir. Kanun koyucunun, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gibi meşru bir amaçla, belirli kritik görevlerde bulunan veya bulunacak kişiler bakımından istisnai bir denge kurmayı amaçladığı söylenebilirse de, bu dengenin ölçülülük ilkesiyle ne ölçüde bağdaştığı, öğretide ve muhtemel bireysel başvurularda tartışılmaya devam edecektir.

Bu satırların yazıldığı tarih itibarıyla, düzenlemenin iptaline veya bireysel başvuru yoluyla ihlaline ilişkin kesinleşmiş, yayımlanmış bir Anayasa Mahkemesi kararı bulunmamaktadır. Bu husus, güncel içtihat gözetilerek ayrıca ve dikkatle takip edilmesi gereken, henüz yerleşik bir çözüme kavuşmamış bir konudur. Somut dosyalarda, davanın açılması veya istinaf/temyiz aşamasında bu tartışmanın ileri sürülüp sürülmeyeceği, dosyanın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gereken Usul Noktaları

Eski ve Yeni Düzenlemenin Karşılaştırması

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç ve Değerlendirme

7588 sayılı Kanunla İYUK madde 28’e eklenen hüküm, Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet ve MİT teşkilatlarında görevli veya bu kurumlara aday olan kişiler bakımından göreve iade sürecini köklü biçimde değiştirmiştir. Emniyet mensubu göreve iade süreci artık ilk derece mahkemesi kararıyla değil, kararın kesinleşmesiyle tamamlanmaktadır. Bu değişiklik, davayı kazanan kişiler açısından ek bir bekleme süresi ve buna bağlı gelir kaybı riski doğurmakta; buna karşılık kararın kesinleşmesi sonrasında açıkta geçen sürenin mali ve özlük haklarının talep edilebilmesi imkânı önemini korumaktadır.

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, ilk derece mahkemesi kararını kazanmakla sürecin bittiğinin düşünülmesi ve istinaf/temyiz aşamalarının yeterince özenle takip edilmemesidir. Oysa kesinleşme şartının getirdiği yeni düzende, davanın her aşaması aynı titizlikle yürütülmeli, kararın niteliği ve kapsam değerlendirmesi doğru yapılmalı, mali hak talepleri zamanında ve usulüne uygun ileri sürülmelidir. Sürecin bu çok aşamalı yapısı göz önüne alındığında, dosyanın başından itibaren idare hukuku alanında deneyimli bir avukatla yürütülmesi, hak kaybının önüne geçilmesi bakımından önemle tavsiye olunur.

Kaynak: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu – mevzuat.gov.tr