Bu çalışmada subayların tâbi olduğu sicil rejimi; kanuni ve yönetmelik dayanakları, sicil belgesinin yapısı, notun terfi rejimindeki fonksiyonu, iptal sebeplerinin idari işlemin unsurlarına göre tasnifi, ispat yükünün dağılımı, dava açma süresi ve öğrenme tarihi sorunu, görevli ve yetkili mahkeme, husumet, dilekçe kurgusu ve iptal kararının sonuçları başlıkları altında ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

Kanuni Dayanak ve Temel Kavramlar

Subayların sicil işlemlerinde temel kanuni dayanak, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’dur. Kanuna istinaden çıkarılan Subay Sicil Yönetmeliği ise sicil belgelerinin şeklini, muhtevasını, sicil üstlerinin tespitini, doldurma zamanını ve değerlendirme esaslarını göstermektedir. Uygulamaya ilişkin ayrıntılar bakımından TSK Sicil Belgesi Düzenleme Kılavuzu (MKL 52-1) ile kuvvet komutanlıklarınca yayımlanan sicil işlemleri konulu emirler tamamlayıcı kaynak niteliğindedir.

926 sayılı Kanun, sistemin kavramlarını tek tek tanımlamış olup dava dilekçesinde bu kavramların yerinde kullanılması, argümanın hukuki zeminini güçlendirir:

• Sicil notu: Sicil raporlarında sicil üstlerince verilen notlara ilişkin değerdir.
• Sicil notu ortalaması: Subayların bekleme sürelerine ait muteber sicil notlarının ortalamasıdır.
• Değerlendirme notu: Değerlendirme kurulu üyelerinin verdikleri notların ortalamasıdır.
• Yeterlik notu: Sicil notu ortalaması ile değerlendirme notunun toplamıdır.
• Yeterlik grubu: Yeterlik derecelerine ve yeterlik grupları yüzdelerine göre aynı sınıf ve rütbede terfi sırasında olan subayların ayırt edildikleri gruplardır.
• Sicil tam notu: Sicil raporlarında yazılı nitelikler için sicil yönetmeliğinde gösterilecek en yüksek notların toplamıdır ve 100’dür.

Yürürlükteki metinler için Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır. Sicil ve personel mevzuatı son yıllarda birden çok kez değiştirildiğinden, dilekçede mülga bir hükme atıf yapılması dosyanın ciddiyetini zedeler.

Subay Sicil Belgesinin Yapısı ve Zorunlu Gerekçe

Subay sicil belgeleri rütbe ve statüye göre farklılaşmakta olup general/amiral sicil belgesi, teğmen–albay sicil belgesi ve yedek subay sicil belgesi olmak üzere üç türdür. Belgede temel nitelikler, sicil üstlerinin değerlendirmesi, personelin başarılı olabileceği görev alanları, bir üst göreve hazırlık durumu, müstakil görev yapma kabiliyeti ve temsil kabiliyeti bölümleri yer alır.

Değerlendirme, subayın emsalleriyle karşılaştırılması esasına dayanır. Ayırt edici nitelikler bakımından “emsallerinin üstünde” veya “emsallerinin altında” biçiminde işaretleme yapılır; genel değerlendirme kategorisi ise personelin emsalleri içindeki konumunu gösterir.

Dava bakımından bu bölümün kritik yönü, gerekçe zorunluluğudur. Subay Sicil Yönetmeliği, belirli işaretlemeler yapıldığında birinci sicil üstünün “ne zaman, nerede ve neden” sorularına cevap veren asgari uzunlukta gerekçe yazmasını zorunlu tutmuştur; ortak nitelikler için tek bir gerekçe yazılabilirken görev alanı niteliklerinin her biri için ayrı gerekçe aranır.

Gerekçe yazılmaksızın yapılan olumsuz işaretlemeler, işlemi şekil unsuru yönünden sakatlar. Zira gerekçe zorunluluğunun işletilmemesi hâlinde, kademe ilerlemesi yapamayacak seviyeye düşürülen bir sicilin hiçbir gerekçe gösterilmeden düzenlenebilmesi gibi bir sonuç doğar ki, bu sonuca hukukilik atfedilmesi mümkün değildir.

Sicil belgesinin ikinci katmanı, sicil üstlerinin serbest kanaat bölümüne yazdığı değerlendirmelerdir. Bu bölüm çoğu zaman gözden kaçırılmakta, dava yalnızca sayısal not üzerinden kurulmaktadır. Oysa olumsuz kanaatler iptal edilmediğinde, sicil notu safahattan çıkarılsa dahi özlük dosyasında aleyhe bir metin kalmakta ve sonraki seçim, kurs ve görevlendirme kurullarınca dikkate alınabilmektedir.

Sicil Notunun Terfi ve Yeterlik Rejimindeki Fonksiyonu

926 sayılı Kanun’a göre subayların çeşitli rütbe ve görevlerdeki yeterlikleri; sicil raporlarının not ortalamaları ile değerlendirme kurullarınca verilen değerlendirme notlarının toplamı neticesinde elde edilecek yeterlik notuna göre tespit edilir. Yükselme sırasına giren teğmen–yarbay rütbesindeki subayların sicil notu ortalamaları belirlenir ve sınıfları içinde — kurmay subaylar kendi sınıflarında, branşlara ayrılan sınıflarda ise branşları içinde — yeterlik derecesine göre sıralanırlar.

Bu sıralama esas alınmak suretiyle; teğmen–binbaşılar için sicil notu ortalaması sicil tam notunun yüzde 60 ve daha yukarısı, yarbaylar için yüzde 70 ve daha yukarısı olanlardan, bir üst rütbedeki kadro açığı kadarı, en üstün yeterlik derecesinden başlanmak üzere bir üst rütbeye terfi ettirilir. Yüzbaşı–albay rütbelerindeki subaylar ise terfi için gerekli bekleme sürelerinin son yıllarında yeterlik gruplarına ayrılırlar; asteğmen, teğmen ve üsteğmenler yeterlik grubuna ayrılmazlar.

Bu eşikler dilekçede doğrudan kullanılmalıdır. Kurulacak argüman şudur: dava konusu sicil notu, müvekkili hangi eşiğin altına düşürmüş ve yeterlik sıralamasında kaç sıra geriletmiştir. İptal talebinin somut zemini budur; soyut biçimde “haksız not verilmiştir” denilmesi ikna edici değildir.

Sicil notu ortalamasının hesaplanmasında, subayın yalnızca mevcut rütbesindeki notlarının değil, önceki rütbelerdeki muteber notlarının da belirli ağırlıklarla dikkate alındığı bir yöntem uygulanmaktadır. Bu hesaplamanın doğruluğu ayrıca denetlenmelidir; muteber sicil notlarının toplamının bölünmesinde ya da ağırlıkların uygulanmasında bir hata bulunması hâlinde, takdir tartışmasına hiç girilmeden doğrudan hukuka aykırılık sonucuna ulaşılır.

Sicil Üstlerinin Tespiti ve Üç Ay Kuralı

Sicil üstleri, kuruluş bağlantısına göre birinci, ikinci ve üçüncü sicil üstü olarak tasnif edilir. Birinci sicil üstü, subayın doğrudan amiri olup onu en yakından tanıyan kişidir ve astı hakkında mutlak kanaat sahibi olmakla yükümlüdür. Sicil üstleri; sicil belgelerindeki nitelikleri tam bir tarafsızlık, adalet ve vicdanî kanaatle değerlendirmekten sorumludur. Yönetmelik, hissî ve aşırı merhamet duygusuyla verilecek sicillerin hak eden bir başka personelin hakkını ihlal edeceğini de açıkça vurgulamıştır.

Sistemin en kritik usul kuralı, üç ay fiilen birlikte çalışma şartıdır. Bir subay hakkında sicil düzenlenebilmesi için, o subayın ilgili sicil süresi içinde sicil verecek amirle birlikte fiilen en az üç ay görev yapmış olması şarttır. Bu sürenin hesabında kurs, izin ve istirahat gibi sürelerin yalnızca sınırlı bir bölümünün fiilî görevden sayıldığı gözden kaçırılmamalıdır.

Kuralın ihlali, işlemi hem yetki hem şekil yönünden sakatlar ve tek başına iptal sebebi olarak ileri sürülebilir. İspatı tamamen idari kayıtlara dayandığı için, takdir tartışmasına girmeden sonuç alınabilen en verimli argümanlardan biridir.

Sicil üstü olmaya engel hâller de ayrıca denetlenmelidir. Sicil üstü ile subay arasında mevzuatta gösterilen düzeyde bir hısımlık bulunması hâlinde sicil düzenleme yetkisi ortadan kalkar. Aynı şekilde, bir amirin kendisinden daha kıdemli ya da aynı nasıplı bir subay hakkında sicil düzenlemesi, işlemi yetki unsuru bakımından temelinden sakatlar.

Subay Sicilini Sakatlayan Hukuka Aykırılık Sebepleri

Dilekçenin hukuki sebepler bölümü, dağınık iddialar hâlinde değil, idari işlemin beş unsuru üzerinden sistematik biçimde kurulmalıdır.

Yetki yönünden

Sicili düzenleyen kişinin, o subay bakımından mevzuata göre sicil vermeye yetkili sicil üstü sıfatını taşıyıp taşımadığı denetlenir. Yetkisiz amirce düzenlenen sicil, yetki unsuru yönünden sakattır. Kıdem ve hısımlık engelleri de bu başlık altında incelenir.

Şekil ve usul yönünden

Sicilin öngörülen zamanda düzenlenip düzenlenmediği, belgenin usulüne uygun doldurulup doldurulmadığı, zorunlu hâllerde gerekçe yazılıp yazılmadığı ve ayrılış sicili gereken hâllerde bunun tanzim edilip edilmediği incelenir. Ayırt edici nitelikler bölümünün boş bırakılması ve kanaat hanelerinin doldurulmaması, bu başlığın en sık rastlanan görünümüdür.

Sebep yönünden

Düşük not ve olumsuz kanaat, somut bir maddi olguya dayanmak zorundadır. Dava konusu sicil döneminde subay hakkında adli veya idari soruşturma bulunmaması, disiplin cezası verilmemiş olması, yazılı ya da sözlü ikaz yapılmamış olması ve aksine takdirname düzenlenmiş olması, sebep unsurunun sakatlandığına dair güçlü karinelerdir. Sicil dönemi dışında gerçekleşen fiillere dayanılarak not düşürülmesi de aynı başlıkta hukuka aykırılık doğurur.

Konu yönünden

Tek bir disiplin cezasının, yalnızca ilgili nitelik hanesini değil bütün haneleri etkileyecek biçimde nota yansıtılması ölçülülüğe aykırıdır. Aynı şekilde, subay hakkında 926 sayılı Kanun ve sicil yönetmeliği yerine genel memur mevzuatının ölçütlerinin uygulanması konu unsurunda sakatlık doğurur.

Maksat yönünden

Sicilin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında, kişisel husumet veya misilleme saikiyle düşürüldüğü iddiası bu başlığın konusudur. İddianın soyut bırakılmaması, şikâyet, dava, tutanak ve yazışma gibi belgelenebilir karinelerle desteklenmesi gerekir. Maksat unsuru ispatı en zor unsur olduğundan, davanın tek dayanağı hâline getirilmemeli; sebep ve şekil unsuruna ilişkin iddiaları güçlendiren tamamlayıcı argüman olarak kullanılmalıdır.

Sicil Safahatıyla Bağdaşmayan Ani Düşüş Neden Belirleyicidir?

İdari yargı yerlerinin yerleşik yaklaşımı şu esasa dayanır: uzun yıllar boyunca belirgin bir çoğunlukla yüksek sicil notları ve olumlu kanaatlerle takdir edilmiş bir subayın, genel gidişata istisna teşkil edecek ve göze çarpacak nitelikte, düşüşü açıklayan makul bir sebep ortaya konulmaksızın düşük notla değerlendirilmesi, sicilin gerçek performansı yansıtmadığına dair kuvvetli bir karine oluşturur.

Karinenin işletilebilmesi için safahatın dosyaya sayısal olarak yansıtılması gerekir. En etkili yöntem, geçmiş yıllara ait notların kronolojik bir çizelge hâlinde sunulmasıdır. İstikrarlı bir seyir gösteren notların dava konusu yılda belirgin biçimde kırılması, tek bir tabloyla ortaya konulduğunda, idare bakımından bu düşüşü açıklama yükü doğar; bu yük karşılanamadığında hukuka aykırılık tespiti kaçınılmaz hâle gelir.

Aynı sicil dönemi içinde sıralı sicil üstlerinin verdiği notlar arasındaki fahiş farklılık da bağımsız bir iptal sebebidir. Birinci sicil üstünce üstün başarılı seviyede değerlendirilen bir subayın, üçüncü sicil üstünce belirgin biçimde düşük notla takdir edilmesi ve bu farkın gerekçelendirilememesi, değerlendirmenin objektif ölçütlere dayanmadığını gösterir.

Yargı yerleri, sübjektif olduğu saptanan bir sicil üstünün değerlendirmesinden etkilendiği anlaşılan diğer sicil üstlerinin notlarını da — iptali talep edilmemiş olsa dahi — kamu düzeni gerekçesiyle iptal edebilmektedir.

İspat Yükü ve Mahkemeden Celbi İstenecek Belgeler

İptal davasında idare, tesis ettiği işlemin hukuka uygunluğunu ve dayanaklarını ortaya koymakla yükümlüdür. Sicil uyuşmazlıklarında bu yükümlülük özel bir ağırlık kazanır: sicil belgesi gizlilik dereceli olup subayın elinde bulunmadığından, işlemin sebebini gösteren bütün bilgi ve belgeler idarenin tekelindedir. İdarenin bu belgeleri sunamaması, sebep unsurunun ortaya konulamaması sonucunu doğurur.

Buna karşılık davacının pasif kalması doğru değildir. Dilekçede, mahkemeden ara kararla celbi istenecek belgeler tek tek sayılmalıdır:

• Dava konusu yıla ait sicil belgesinin bütün bölümleriyle onaylı örneği (kanaat haneleri dâhil),
• Subayın nasıp tarihinden itibaren bütün yıllara ait sicil notu dökümü ve sicil özet formu,
• Sicil üstlerinin kimlikleri, rütbeleri, hangi tarihler arasında hangi görevde bulundukları ve subayla fiilen birlikte çalıştıkları süreyi gösterir kayıtlar,
• Sicil döneminde yürütülen adli/idari soruşturma ve verilen disiplin cezalarına ilişkin kayıtlar,
• Düşük nota ve olumsuz kanaate esas alınan somut bilgi, belge ve tutanaklar,
• Varsa sicil değerlendirme ve denetleme kurulu tutanakları ile kurul kararları,
• İlgili yıla ait kıdem sıra listesi ve yeterlik sıralaması.

Subayın şahsi arşivinde bulunan ve idari kayıtlara işlenmemiş olabilecek belgeler ayrıca toplanmalıdır: takdirname, başarı belgesi, ödül ve şerit rozet kayıtları, kurs ve denetleme sonuçları, fizikî yeterlilik değerlendirme testi sonuçları, disiplin durumunu gösterir belge. Fizikî yeterlilik testi notunun sicil notu hesabına mevzuata uygun biçimde yansıtılıp yansıtılmadığı da ayrıca denetlenmelidir; belgeler arasında bu yönde çelişki bulunması işlemin denetlenebilirliğini ortadan kaldırır.

Dava Açma Süresi ve Öğrenme Tarihi

2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca idari davalarda genel dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür. Ancak subay sicil belgeleri gizlilik dereceli olup ilgilisine tebliğ edilmediğinden, sürenin işlemin tesis edildiği tarihten başlatılması mümkün değildir.

Yerleşik içtihat bu güçlüğü öğrenme ölçütüyle aşmaktadır: süre, subayın dava konusu sicile muttali olduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Öğrenme çoğu zaman dolaylı gerçekleşir — kıdem sıra listesinde beklenmedik gerileme, terfi edememe, kademe ilerlemesinin yapılmadığının anlaşılması, kursa veya yurt dışı göreve seçilmeme gibi. Kıdem sıra listesindeki değişikliği görmenin tek başına sicilin tamamına muttali olmak anlamına gelmeyeceği de kabul edilmektedir.

Görevli Mahkeme, Yetki ve Husumet

Sicil işlemi kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem olduğundan görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi 2017 yılındaki Anayasa değişikliğiyle kaldırıldığından, bu davalar için “askerî idare mahkemesi” adı altında ayrı bir merci bulunmamaktadır. AYİM’in kaldırılmış olması, anılan mahkemenin sicil uyuşmazlıklarında geliştirdiği ilkelerin değerini ortadan kaldırmaz; bu kararlar hâlen emsal ve ilke kaynağı olarak kullanılmaktadır.

Yetki bakımından iki kural birlikte değerlendirilir.

Genel kural olarak İYUK m.33/3, kamu görevlilerinin ilerleme, yükselme, sicil, intibak ve diğer özlük haklarına ilişkin davalarda ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesini yetkili kılmaktadır. Buna karşılık İYUK m.20/C (Ek: 24/6/2021 tarihli ve 7329 sayılı Kanun m.16), Millî Savunma Bakanlığı kadrolarında çalışan kamu görevlileri ile Askeralma Kanunu kapsamındaki yükümlüleri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıklara özgü bir yetki kuralı getirmiştir; anılan fıkraya 7415 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle (RG: 13/7/2022) eklenen cümle uyarınca, bu uyuşmazlıkların çözümünde ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir.

Husumet, sicil işlemini tesis eden idarenin bağlı olduğu tüzel kişiliğe yöneltilir. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesindeki subaylar bakımından dava Millî Savunma Bakanlığı’na karşı açılır. Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan subaylar bakımından ise husumet ilgili komutanlığa yöneltilmelidir; bu personel İçişleri Bakanlığı bünyesinde bulunduğundan İYUK m.20/C’nin uygulanıp uygulanmayacağı da tartışmalıdır ve dilekçede yetki dayanağının açıkça gösterilmesi yerinde olur.

Dilekçenin Kurgusu ve Talep Sonucu

Dava dilekçesi İYUK m.3’te sayılan unsurları eksiksiz taşımalıdır: tarafların ve varsa vekillerinin ad, soyad ve adresleri, davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, davanın konusu ve sebepleri ile dayanılan deliller, dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihi. Sicil davalarında yazılı bildirim bulunmadığından bu hanenin boş bırakılması yerine öğrenme tarihi yazılmalı ve nasıl öğrenildiği açıklanmalıdır.

Talep sonucu kapsamlı kurulmalıdır. İstenmesi gerekenler şunlardır: dava konusu yıla ait sicil notunun iptali; aynı sicil belgesindeki olumsuz kanaat ve değerlendirmelerin iptali; sicile bağlı olarak tesis edilmiş kademe ilerlemesi yaptırılmaması, terfi ettirilmeme ya da kurs/görevlendirme başvurusunun reddi işlemleri varsa bunların da iptali; iptal edilen sicilin özlük dosyasından çıkarılması; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesi.

Yürütmenin durdurulması talebi her subay dosyasında zorunlu değildir. Ancak yaklaşan bir terfi kurulu, kademe ilerlemesi dönemi, kurs veya akademi seçim süreci ya da ayırma işlemi gündemdeyse talep edilmeli; hangi tarihte hangi sürecin işleyeceği ve kararın gecikmesi hâlinde hangi hakkın telafisiz kaybedileceği somut olarak gösterilmelidir.

İptal Kararının Doğuracağı Sonuçlar

İptal kararı, işlemi tesis edildiği andan itibaren hukuk âleminden kaldırır. İdare, İYUK m.28 uyarınca kararın gereğini tebliğden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır; bu, uygulamada iptal edilen notun sicil safahatından çıkarılması veya karara uygun biçimde düzeltilmesi anlamına gelir.

Bununla birlikte iptal kararı, işlemin geçmişte doğurduğu kayıpları kendiliğinden telafi etmez. Terfi edilememesi, yeterlik sıralamasında geriye düşülmesi, kursa veya yurt dışı göreve seçilememe gibi sonuçların giderilmesi için ya bu işlemlerin de dava konusu edilmiş olması ya da iptal kararı sonrasında idareye başvurularak yeniden değerlendirme istenmesi gerekir.

Yoksun kalınan aylık farkları bakımından ise tam yargı davası yolu açıktır ve parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte talep edilmesi ihmal edilmemelidir.

Kadro Açığı ve Takdir Savunmalarının Karşılanması

Subay sicil dosyalarında davalı idarenin savunması iki eksende toplanır. Birincisi, terfi edilememenin sicil notundan değil kadro açığının sınırlılığından kaynaklandığı; ikincisi, sicil takdirinin komutanlığın özel yetkisi olduğu ve yargı denetimine kapalı bulunduğudur.

Kadro açığı savunması, ilk bakışta güçlü görünmekle birlikte sistemin işleyişi karşısında zayıftır. 926 sayılı Kanun’un öngördüğü düzende terfi, kadro açığı kadar personelin yeterlik sıralamasına göre yükseltilmesi suretiyle gerçekleşir; sıralamayı oluşturan ise bizzat sicil notu ortalamasıdır. Dolayısıyla kadro açığının sınırlı olması, sıralamanın hukuka aykırı bir notla oluşturulmuş olmasını meşrulaştırmaz.

Dilekçede yapılması gereken, dava konusu notun ortalamayı kaç puan düşürdüğünü ve bunun sıralamada kaç sıra gerilemeye yol açtığını sayısal olarak göstermektir. Bu gösterim yapıldığında savunma, sebep unsurundaki sakatlığı örtmeye elverişli olmaktan çıkar.

Takdir savunmasına karşı ise, sicil üstlerinin sicil belgelerindeki nitelikleri tam bir tarafsızlık, adalet ve vicdanî kanaatle değerlendirmekle yükümlü olduğu hatırlatılmalıdır. Bu yükümlülük, takdirin serbest değil bağlı bir kanaat olduğunu gösterir. Yargı denetiminin dışında kalan husus, yalnızca hukuka uygun kullanıldığı tespit edilen takdir yetkisidir; yetkinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı ise her hâlde denetlenir.

Üçüncü bir savunma kalıbı, notun personelin genel eğilimiyle uyumlu olduğu iddiasıdır. Bu iddia, geçmiş yılların notlarını gösteren çizelge dosyaya konulduğunda kendiliğinden çürür. Bu nedenle safahat çizelgesi, dilekçenin ekinde değil, metnin içinde de açıkça özetlenmelidir.

Yargılama Usulü, Harç ve İstinaf

Subay sicil iptal davası, idari yargının yazılılık ilkesi çerçevesinde ve kural olarak dosya üzerinden görülür. Mahkeme; dilekçe, ekleri, idarenin savunması ve ara kararla celbedilen belgeler üzerinden inceleme yapar. Bu nedenle dosyanın gücü, duruşmada söylenecek sözlerde değil, dilekçenin kurgusunda ve delil listesinin zenginliğinde toplanır.

Duruşma, iptal davalarında taraflardan birinin talebi üzerine yapılır. Sicil üstüyle yaşanan somut bir uyuşmazlığın veya birlik içi bir olayın anlatılması gereken dosyalarda talep edilmesi düşünülebilir; buna karşılık salt sayısal tartışma içeren dosyalarda duruşmanın katkısı sınırlı kalmaktadır.

Dava açılışında başvurma harcı ile karar ve ilam harcının yatırılması, posta ve tebligat gideri için avans verilmesi zorunludur. Eksiklik hâlinde mahkemece verilen süre içinde tamamlama yapılmazsa dava açılmamış sayılır; bu, esasa hiç girilmeden doğan bir hak kaybıdır ve takibi ihmal edilmemelidir.

İlk derece kararına karşı, tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusunda bulunulur. 2577 sayılı Kanun’un 46. maddesinde sayılan davalar dışında istinaf mercii kararları kural olarak kesindir. Sicil uyuşmazlıklarında temyiz yolu bu nedenle çoğunlukla işletilemediğinden, istinaf dilekçesi uyuşmazlığın esasını inceleyecek son merci önünde verilen dilekçe olarak hazırlanmalıdır.

Astsubay Sicil İptal Davası

TSK Sicil Notunun İptali Davası

Sicil İptal Davası

TSK Personeli Görevden Çıkarma Dava Dilekçesi

Sıkça Sorulan Sorular

Sicil notumun düşük verildiğini nasıl fark ederim?

Subay sicil belgeleri gizlilik dereceli olduğundan tebliğ edilmez. Düşüş genellikle kıdem sıra listesindeki gerilemeden, terfi edememekten, kademe ilerlemesinin yapılmamasından ya da kurs veya görevlendirme başvurusunun reddinden anlaşılır.

Terfi için aranan sicil ortalaması nedir?

926 sayılı Kanun uyarınca teğmen–binbaşılar için sicil notu ortalamasının sicil tam notunun yüzde 60 ve daha yukarısı, yarbaylar için yüzde 70 ve daha yukarısı olması aranır. Bu eşiği aşanlardan kadro açığı kadarı yeterlik sıralamasına göre terfi ettirilir.

Sicil notum 90’ın üzerinde; dava açmam mümkün mü?

Mümkündür. Sicil karşılaştırmalı bir sıralama aracı olduğundan, kendi sicil alma eğiliminizin belirgin biçimde altında kalan ve somut gerekçesi ortaya konulamayan yüksek puanlı siciller de hukuka aykırı bulunarak iptal edilebilmektedir.

Sicil üstüm benimle üç ay çalışmadı; bu tek başına yeterli midir?

Fiilen üç ay birlikte görev yapılmadan sicil düzenlenmesi usul ve yetki yönünden sakatlık doğurur ve tek başına iptal sebebi olarak ileri sürülebilir. Sürenin hesabında izin, kurs ve istirahat sürelerinin sınırlı biçimde fiilî görevden sayıldığı gözetilmelidir.

Birinci sicil üstüm yüksek, üçüncü sicil üstüm çok düşük not verdi; ne yapılabilir?

Sıralı sicil üstlerinin aynı dönem için verdiği notlar arasındaki, hayatın olağan akışıyla açıklanamayan fahiş fark, değerlendirmenin objektif ölçütlere dayanmadığını gösterir ve bağımsız bir iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.

Yalnızca notun iptalini istemek yeterli midir?

Yeterli değildir. Sicil belgesindeki olumsuz kanaatlerin ve sicile bağlı olarak tesis edilmiş işlemlerin de iptali talep edilmelidir; aksi hâlde kazanılan dava fiilî sonuç doğurmayabilir.

Fizikî yeterlilik testi notu sicili nasıl etkiler?

Sicil notu, sicil üstü değerlendirme notlarının yanı sıra fizikî yeterlilik değerlendirme testinden elde edilen notun mevzuatta gösterilen esaslar dâhilinde birleştirilmesiyle oluşur. Bu notun hesaba katılmaması veya belgeler arasında çelişki bulunması iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.

Birden çok yılın sicilini tek dilekçeyle dava edebilir miyim?

Uygulamada idare mahkemelerince her sicil dönemi için ayrı dava açılması gerektiği yönünde kararlar verilmektedir. Dilekçe ret riskini bertaraf etmek bakımından dönemler itibarıyla ayrı dava açılması güvenli yoldur.

Dava ne kadar sürer?

Dosyanın tekemmülü, idarenin savunması ve ara kararlarla belge celbi dikkate alındığında ilk derece aşaması genellikle sekiz ilâ on iki ay arasında sonuçlanmaktadır. İstinaf aşaması bu süreye eklenir.

Dava açmam meslekî geleceğimi olumsuz etkiler mi?

Hak arama hürriyeti anayasal bir haktır ve kullanılması aleyhe sonuç doğurmaz. Aksine, hukuka aykırı sicilin özlük dosyasında kalması sonraki bütün seçim ve görevlendirme süreçlerinde aleyhe etki doğurmaya devam eder.

İdare “kadro açığı yoktu” derse ne olur?

Terfi, kadro açığı kadar personelin yeterlik sıralamasına göre yükseltilmesiyle gerçekleşir ve sıralamayı sicil notu ortalaması belirler. Bu nedenle dava konusu notun sıralamada kaç sıra gerilemeye yol açtığı sayısal olarak gösterilmelidir.

Duruşma talep etmeli miyim?

İptal davalarında taraflardan birinin talebi üzerine duruşma yapılır. Somut bir olayın anlatılması gereken dosyalarda yararlı olabilir; salt sayısal tartışma içeren dosyalarda katkısı sınırlıdır.

Karara karşı hangi kanun yoluna başvurulur?

Tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır. İYUK m.46 kapsamı dışındaki kararlarda istinaf mercii kararı kural olarak kesindir.

Sonuç

Subay sicil uyuşmazlıklarında davanın kaderini belirleyen şey, tartışmanın hangi düzlemde kurulduğudur. Notun kaç olması gerektiği yerindelik alanına girdiğinden yargı denetimine kapalıdır; buna karşılık verilen notun hangi somut olguya dayandığı, hangi usule uyularak takdir edildiği ve hesaplamanın doğru yapılıp yapılmadığı tümüyle denetlenebilir. Dilekçe bu ikinci düzlemde kurulmalıdır.

Uygulamada en sık yapılan iki hata, sicile bağlanan sonuçların talep sonucunun dışında bırakılması ve öğrenme tarihinin gerekçelendirilmemesidir. Bu iki hususa dikkat edildiğinde, somut belgeye dayanmayan ve zorunlu gerekçesi yazılmayan bir subay sicilinin idari yargı denetiminde ayakta kalma ihtimali oldukça düşüktür.

Yasal uyarı: Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat sık değiştiğinden somut uyuşmazlıkta yürürlükteki metinler ayrıca kontrol edilmelidir.

Av. Feyza Nur Serttaş